Drie maanden na de gemeenteraadsverkiezingen is in 171 gemeenten een college gevormd. In 169 gemeenten wordt er nog steeds onderhandeld over hoe het nieuwe dagelijks bestuur eruit moet gaan zien.
Helft gemeenten nog zonder college
Meer partijen maakt het statistisch gezien lastiger om een coalitie te vormen.
Actueel overzicht
Dat blijkt uit een overzicht dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) bijhoudt van de actuele collegevormingen na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026.
171 en 169 tellen niet op tot het totaal aantal van 342 gemeenten. Dat komt omdat in twee gemeenten vonden geen verkiezingen plaats wegens een herindeling: Hilversum en Wijdemeren.
Langetermijntrend
Al met al lijken gemeenteraden, vergeleken met vier jaar geleden, meer tijd nodig te hebben om tot nieuwe coalitieakkoorden te komen. Volgens Julien van Ostaaijen, universitair docent Bestuurskunde aan de universiteit van Tilburg, is er duidelijk sprake van een langetermijntrend. Zo nam de coalitievorming in 2014 gemiddeld nog maar 49 dagen in beslag en in 2018 64 dagen. In 2022 was dat opgelopen naar gemiddeld zo’n drie maanden. De duur van de collegevorming brak in 2022 op lokaal niveau al nieuwe records, zo zette Henk Bouwmans van De Collegetafel vier jaar geleden op een rij voor Binnenlands Bestuur. Zo had Vlieland 229 dagen nodig. Dat record stond op Enkhuizen dat in 2018 188 dagen nodig had.
Versplintering
Deels is de langere tijd die nodig is om tot een coalitie te komen te verklaren door de versplintering in de raad. Kende een gemiddelde raad zo’n twintig jaar geleden nog ongeveer zes fracties, vier jaar geleden waren dat er al acht. ‘En anno 2026 zijn er minstens twintig gemeenten met meer dan twaalf fracties. Meer partijen maakt het statistisch gezien lastiger om een coalitie te vormen. Er zijn immers steeds meer partijen nodig voor een meerderheid’, aldus Van Ostaaijen vorige week in zijn column in Binnenlands Bestuur.
Verkenners
Een andere mogelijke verklaring in zijn ogen is de zetelwinst van FvD en PVV. Dat zijn partijen waar veel andere partijen niet graag mee samenwerken. Onderzoeker Peter Castenmiller ziet ook een oorzaak in een andere ontwikkeling: het werken met externe verkenners. Dat zou voor vertraging zorgen, stelt hij in een opiniebijdrage op Gemeente.nu. Naar zijn gevoel zijn ‘we nu toch wel wat doorgeslagen naar een veel te zwaar proces. Van veel verkenners zie ik een advies waarvan ik denk: tja, dat lag wel heel erg voor de hand. Maar ondertussen zijn we al weer een maand verder.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.