Met ruim driehonderd gemeenten die klaar zijn met de formatie en het benoemen van een nieuw college tekenen zich twee belangrijke uitkomsten af: het aantal vrouwelijke wethouders gaat zoals het er nu uitziet dalen, of hooguit gelijk blijven. En, ondanks het verzet van VVD-leider Dilan Yesilgöz werkt de VVD in 48 nieuwe colleges samen met PRO.
30 procent vrouwelijke wethouders ver uit zicht
Wie droomde dat het aantal vrouwelijke wethouders voor het eerst boven de dertig procent mag uitkomen, komt van een koude kermis thuis.
28 procent
Wie droomde dat het aantal vrouwelijke wethouders voor het eerst boven de dertig procent mag uitkomen, komt van een koude kermis thuis. In 321 gemeenten zijn de nieuwe wethouders al benoemd of worden deze in juli benoemd. Het aandeel vrouwelijke wethouders komt voorlopig uit op krap 28 procent. Het hangt vooral af van de uitkomsten van de coalitieonderhandelingen en wethouderskeuzes in de 31 gemeenten die nog niet klaar zijn met de coalitievorming of het aantal vrouwelijke wethouders daalt of gelijk blijft.
Vaker meer vrouwen in college
Dit blijkt uit onderzoek van onderzoeksplatform DeCollegetafel. Vier jaar geleden kwam het aantal vrouwelijke wethouders uit op 28,35 procent. In 2018 werd voor het eerst de grens van 25 procent gehaald, toen kwam het aandeel vrouwelijke wethouders uit op 25,22 procent. Wat wel opvallend is dat er dit keer al negentien colleges zijn benoemd waar het aantal vrouwelijke wethouders groter is dan het aandeel mannelijke wethouders. Dat kwam voorheen niet of nauwelijks voor. In ieder geval een drietal gemeenten voegt zich daar nog bij.
Omstreden kandidatuur
Een belangrijke bijdrage dat het aantal vrouwelijke wethouders minimaal gelijk blijft leveren gemeenten als Purmerend en Haarlem (beiden drie vrouwelijke en drie mannelijke wethouders). Rotterdam levert als alles volgens het plan van de formerende partijen verloopt ook een stevige bijdrage als de raad op 9 juli instemt met de vijf te benoemen vrouwelijke wethouders, naast vijf mannelijke wethouders. De kandidatuur van de omstreden topambtenaar Miriam Harika (PRO) wordt daar betwist door de Ombudsman.
Overzicht van gemeenten met meer vrouwelijke dan mannelijke wethouders
4 vrouwelijke wethouders, 0 mannelijke wethouders – Renkum
6 vrouwelijke wethouders, 3 mannelijke wethouders – Amsterdam
5 vrouwelijke wethouders, 3 mannelijke wethouders – Groningen
4 vrouwelijke wethouders, 2 mannelijke wethouders – Nijmegen, Apeldoorn en Amersfoort (8 juli)
4 vrouwelijke wethouders, 3 mannelijke wethouders – Zoetermeer, Zaanstad, Arnhem en Utrecht
3 vrouwelijke wethouders, 2 mannelijke wethouders – Noardeast-Fryslãn en Montferland
3 vrouwelijke wethouders, 1 mannelijke wethouder – Lochem, Geldrop-Mierlo, Drimmelen, Bladel en Nijkerk (9 juli).
2 vrouwelijke wethouders, 1 mannelijke wethouder – Voorschoten, Leusden, Heiloo, Gennep en Bloemendaal.
Enkel mannelijke wethouders
Renkum is voorlopig de enige gemeente met uitsluitend vrouwelijke wethouders. Vier jaar geleden waren er nog zes gemeenten die alleen maar vrouwelijke wethouders benoemden. Een van die zes was Ouder-Amstel. De gemeenteraad in deze Noord-Hollandse gemeente heeft dit keer gekozen voor drie mannelijke wethouders, en geen enkele vrouw. Ouder-Amstel is daarmee 1 van de 77 gemeenten waar alleen mannelijke wethouders zijn benoemd. De komende dagen zijn er nog acht gemeenten waar uitsluitend mannen tot wethouder worden benoemd. Daarmee komt het aantal gemeenten met uitsluitend mannelijke wethouders voorlopig uit op 85 gemeenten. Afhankelijk van de uitkomsten van de onderhandelingen in de negentien gemeenten die nog bezig zijn, kan dit nog stijgen. Vier jaar geleden kozen 94 gemeenten voor een college met uitsluitend mannelijke wethouders.
Samenwerking VVD en PRO
Een tweede opvallende uitkomst, nadat de keuzes voor coalities en colleges in 309 gemeenten zijn gemaakt, is dat in 48 gemeenten de VVD samenwerkt met PRO, de gefuseerde opvolger van PvdA en GroenLinks. VVD-leider Dilan Yesilgöz verzet zich sinds vorige zomer tegen samenwerking met PRO. Zoals het er nu uitziet is Rotterdam de enige van de vier grote steden waar beide partijen elkaar hebben gevonden. Maar zowel in grote als kleine gemeenten laten de vertegenwoordigers van VVD en PRO zien dat ze wel samen willen werken. Ze zitten samen in het college van grote steden als Breda (2 juli), Enschede, Haarlemmermeer, Leeuwarden, Tilburg (9 juli), Zoetermeer en Zwolle, maar ook in kleine gemeenten als Harlingen, Koggenland en Woudenberg. Zelfs in Voorne aan Zee, waar tot nog toe een rechtse wind waaide, zitten VVD en PRO samen in de coalitie. Daarnaast is de VVD het in een achttal gemeenten eens geworden over coalitiesamenwerking met vertegenwoordigers van GroenLinks-PvdA die zich nog geen PRO-wethouder noemen, zoals Maastricht, Hengelo en Alkmaar. Daarmee werkt de partij van Yesilgöz nu al samen met het door haar verfoeide PRO van Jesse Klaver in 55 gemeentebesturen.
PVV en BBB debuteren
Aan de andere, rechtse kant van het politieke spectrum werkt de VVD ook samen in colleges waar het afwijzen van asielopvang leidend is, zoals Steenbergen. In die gemeente heeft de VVD gekozen voor samenwerking met de PVV. De PVV van enig lid en leider Geert Wilders debuteert voorlopig met wethouders na het stuklopen van de formatie in Papendrecht in drie gemeenten; de andere twee zijn Pekela en Rucphen. Een andere debuterende partij in het gemeentebestuur is de BBB van Caroline van der Plas, die voorlopig in zes gemeenten, waaronder Barneveld en Midden-Groningen, wethouders levert.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.