Ombudsman Rotterdam raadt benoeming wethouder af

De voordracht van de Rotterdamse hoge ambtenaar Miriam Harika als wethouder is in een ander daglicht komen te staan nu een vertrouwelijke brief met een negatief advies van ombudsman Marianne van den Anker is uitgelekt. Zij raadt coalitiepartij PRO aan om de kandidatuur van Harika alsnog in te trekken voor haar benoeming op 9 juli a.s..

Extern meldpunt

‘Als extern meldpunt integriteit adviseer ik dringend om haar niet aan te stellen’, schrijft Van den Anker in de uitgelekte brief die bij het AD is terechtgekomen. De krant schrijft dat de dag voordat Harika vorige week woensdag door PRO werd voorgedragen als wethouder werk & inkomen en armoedebestrijding zij een gesprek zou hebben met de directeur Stadsbeheer. ‘Daarin zou Harika worden geconfronteerd met stevige kritiek op haar functioneren als directeur Toezicht en Handhaving’, aldus de krant die mailverkeer heeft ingezien.

Stevige actie

Daarin werd gesproken over ‘aanhoudende verstoringen in de samenwerking’ en dat er ondanks eerdere gesprekken ‘hierin geen herstel is opgetreden’. Maar een dag voor het gesprek lekte al uit dat Harika wethouder zou worden en ging het gesprek kennelijk niet door. De gemeente vertelt het AD niet wat zij in het gesprek precies te horen zou hebben gekregen. Ombudsman Van den Anker weet ‘dat er stevige actie richting haar was gepland’, citeert de krant haar. ‘Er is zo veel mis op haar afdeling en daar is zij niet alleen eindverantwoordelijk voor, er is ook onderbouwde kritiek op haar persoonlijk. Ik heb PRO vorige week al geadviseerd om dit niet te doen. En ik ben niet de enige. Dit kan niet’, citeert het AD uit de vertrouwelijke brief.

Maffia-achtige cultuur

Aan Binnenlands Bestuur laat Van den Anker weten dat ze ‘geen nadere uitspraken kan, zal en wil doen of toelichting geven over een brief die ik vertrouwelijk heb gestuurd’. De voordracht van Harika zorgde bij de ambtelijke organisatie in ieder geval voor grote verbazing en verontwaardiging, blijkt uit gesprekken die het AD voerde met tien bronnen. Harika zou een ‘schare fans’ hebben, maar daarbuiten ‘brede weerstand’ oproepen, ‘misstanden te weinig aanpakken’ en ‘bijdragen aan een slechte werksfeer’. De krant schrijft verder dat de ombudsman in maart 2025 al een brief aan de ambtelijke top schreef, waarin zij het over misstanden bij Stadsbeheer en Toezicht en Handhaving had. Er zou een ‘toxische, maffia-achtige cultuur’ heersen.

Verstoorde verhoudingen

Ook eerder dit jaar kwam dit geluid via verschillende melders bij Van den Anker terecht. Harika zou volgens hen misstanden veel te weinig aanpakken. De ombudsman sprak van ‘een structureel patroon van verstoorde verhoudingen’ en vroeg de gemeente om actie te ondernemen en de raad te informeren. Maar dat is dus niet gebeurd. Sterker nog, Harika is nu voorgedragen als wethouder. En dat is tegen het zere been van veel ambtenaren, zo schrijft de krant. Het huidige college wil niet reageren op de zaak. PRO-fractievoorzitter Jeroen Postma wist van het geplande gesprek tussen Harika en de directeur, maar niet wat daarin zou worden gezegd.

Wegingsproces beschadigd

Op de vertrouwelijke brief van de ombudsman aan de gemeenteraad wil hij tegenover het AD niet reageren. Wel zegt hij dat Harika een ‘stevige directeur’ is met de opdracht ‘impopulaire maatregelen’ te nemen. ‘Zeker op dat niveau kan het soms knallen.’ Volgens de krant werd tijdens een PRO-ledenvergadering ‘luid steun’ uitgesproken voor Harika en wilde zij zelf niet op de kwestie reageren. De Amsterdamse ombudsman Munish Ramlal wil wel kort reageren tegenover Binnenlands Bestuur over de actie van zijn 'collega'. Hij benadrukt dat de Rotterdamse ombudsman ook een extern integriteitsmeldpunt is, ‘dus dit past binnen het mandaat’. ‘Een vertrouwelijk signaal afgeven kan. Ik ben geen integriteitsmeldpunt, maar vanuit haar rol is dit navolgbaar. Het is wel vervelend dat het naar buiten komt, want het beschadigt het wegingsproces.’

Meer regulering

De Wethoudersvereniging reageert meestal niet op individuele casussen. ‘Het is aan de politieke partijen zelf of ze een wethouder geschikt vinden. Daar ligt het mandaat’, aldus directeur Hatte van der Woude. Ze vindt het lastig om over één casus te oordelen. ‘Het is aan de partijen om te oordelen: mag dit, kan dit, hoe gaan we hiermee om? De bal ligt bij de volksvertegenwoordigers.’ Wel vindt de vereniging het belangrijk dat er meer eenduidige wetgeving over integriteitsonderzoek komt en dan vooral over het proces ernaartoe. ‘Hoe voer je onderzoek uit, waar kijk je naar, welke parameters neem je op? Dat is onzeker en niet goed in de huidige wetgeving vastgelegd. Met meer regulering op integriteitsonderzoek en processen hebben partijen middelen om formele objectieve toetsen uit te voeren om te bepalen of een wethouder al dan niet integer is. Zo kunnen partijen meer van een afstand en objectiever ernaar kijken in plaats van dat meer persoonlijke en subjectieve.’