Wie woont er op het vakantiepark? Gemeenten missen inzicht

Minister van Volkshuisvesting Elanor Boekholt O’Sullivan (D66) maakte vorige week bekend dat mensen die al op een vakantiepark wonen daar mogen blijven, tenzij sprake is van een onveilige situatie. Dat betekent dat gemeenten in kaart moeten brengen wie er precies op de vakantieparken wonen. Naar verwachting wordt dat een omvangrijke opgave, waarop veel gemeenten nog niet zijn voorbereid.

Het plan van de vorige minister van Volkshuisvesting Mona Keijzer om gemeenten te verplichten permanente bewoning van vakantieparken tien jaar toe te staan is van de baan, zo maakte minister Boekholt O’Sullivan vorige week bekend. Het plan – de zogeheten instructieregel – is niet uitvoerbaar. Boekholt O’Sullivan heeft nu nieuwe afspraken gemaakt met gemeenten om permanente bewoners in schrijnende situaties te beschermen. Gemeenten zijn aan zet om te kijken of legaliseren mogelijk is of moeten anders op zoek ‘naar een passende oplossing’. Het uitgangspunt is in ieder geval dat bewoners ‘nooit zomaar op straat komen te staan’, aldus de minister in een brief aan de Kamer.

Transitie

Verder zijn gemeenten ook verantwoordelijk voor het omzetten van parken naar woonwijken. ‘Dit leidt tot beperkte aantallen extra woningen, maar kan op lokaal niveau veel impact hebben’, voorspelt Boekholt O’Sullivan. Het kabinet wil deze transitie waar mogelijk stimuleren. Het zogenoemde Expertteam Transformatie Vakantieparken gaat gemeenten en parkeigenaren hierbij ondersteunen. En de minister werkt met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) aan een ‘landelijk handelingskader’ dat voor het eind van het jaar verschijnt.

Straat belanden

In de tussentijd roept ze gemeenten op terughoudend te zijn met handhaving op permanente bewoning van vakantieparken. Zo moet worden voorkomen dat bewoners van recreatiewoningen hun woonruimte verliezen en op straat belanden.

Kwetsbare mensen

Burgemeester Henk Lambooij van de gemeente Putten is blij dat de landelijke generieke regel van tafel is: ‘De minister, die pas nog bij ons op de Veluwe is geweest, heeft goed geluisterd naar alle partijen en heeft oog voor de complexiteit. Deze aanpak biedt ruimte voor lokaal maatwerk voor mensen en parken. Het ene park is het andere niet. Heel goed dat de minister ook expliciet benadrukt dat kwetsbare mensen die hier hun toevlucht hebben genomen, in bescherming moeten worden genomen.’

‘Oerwoud aan regels’

Op de Veluwe is de transitie van park naar woonwijk op verschillende parken in verschillende gemeenten al aan de gang. Lambooij, tevens voorzitter van het regionale programma Vitale Vakantieparken, hoopt dat het rijk gemeenten gaat helpen om deze overgang eenvoudiger te maken. ‘Er is nog een oerwoud aan regels dat gekapt moet worden’, zegt hij.

Geen raad

De nieuwe aanpak vraagt ook veel van gemeenten, ziet Lambooij. Zij moeten nu in kaart gaan brengen wie er op de vakantieparken wonen. ‘Wie woont er, hebben ze hulp nodig is de woonsituatie op orde? Dat is een hele klus. Zeker voor gemeenten die de afgelopen jaren de andere kant op hebben gekeken, omdat ze zich geen raad wisten met deze kwetsbare mensen.’

Criminelen

Volgens ondermijningsexpert Jeroen Bakker, die ook onderzoek deed naar vakantieparken, zijn veel gemeenten zich niet bewust van wat zich er op hun parken allemaal afspeelt. ‘Ondanks de groeiende aandacht voor ondermijning blijft het vaak bij papier. Bij veel gemeenten ontbreekt toezicht op vakantieparken en daar maken criminelen graag gebruik van.’ Sommige parken zijn hierdoor een vrijhaven geworden. ‘Van onvergunde prostitutie, zorgfraude, handel in illegale tabak, de productie of opslag van drugs’, somt hij op. ‘En dan wonen op parken vaak kwetsbare mensen met allerlei problemen, die makkelijk geronseld kunnen worden.’

Jeugdzorg

Eerder dit jaar bleek uit onderzoek van Zembla nog dat bijna vierhonderd ‘onhandelbare jongeren’ voor wie geen plek is in de jeugdzorg, de afgelopen jaren door gemeenten op vakantieparken en campings zijn ondergebracht.

Toezichthouders

Bakker denkt dat gemeenten niet beseffen wat ze tegen kunnen komen. ‘En daar moeten ze wel wat mee, zoals de minister ook zegt. Het is hun verantwoordelijkheid.’ Of gemeenten hier voldoende kennis en menskracht voor hebben, is nog maar de vraag. Er is volgens Bakker nu al een gebrek aan toezichthouders. ‘Dit vraagt ook nog om toezichthouders met specifieke kennis en een hele brede blik.’

Allesbranders

En het is niet alleen de sociale problematiek van de parken die aandacht vraagt: ook aan fysieke veiligheid schort het vaak. ‘Deze parken, de accommodaties en de voorschriften zijn niet voor permanent gebruik ingericht’, benadrukt Bakker. Hij is wel eens op een park geweest waar in vakantiewoningen allesbranders stonden. Tien huizen op een rij. ‘Als dat misgaat… Dit zijn situaties die gemeenten tegen gaan komen.’

Niks weten

Bakker vreest dat gemeenten nu gaan wachten op het nieuwe handelingskader van de minister dat in het najaar verwacht wordt. ‘Maar het begint met een goed beeld van de parken, waarna je vervolgens beleid en een aanpak kunt ontwikkelen. Zonder zicht, weet je niks.’