Honderden ‘onhandelbare’ jongeren gehuisvest op vakantieparken

Gemeenten luiden de noodklok over een groep jongeren die als onhandelbaar worden beschouwd en voor wie geen plek is in de jeugdzorg. De afgelopen jaren werden honderden van hen uit nood ondergebracht op campings, vakantieparken of andere tijdelijke locaties. Ze worden daar dag en nacht in de gaten gehouden door een team van begeleiders, zo blijkt uit onderzoek van Zembla. De kosten per kind kunnen oplopen tot in de tonnen of zelfs een miljoen euro per jaar, blijkt uit een inventarisatie die het onderzoeksjournalistiek televisieprogramma deed onder gemeenten.

Gemeenten noemen het afzonderen van jeugdigen ongewenst, maar zeggen niet anders te kunnen als er geen andere plek is. Toch komt het geregeld voor dat jongeren maandenlang of zelfs meer dan een jaar op deze manier worden gehuisvest.

Gesloten jeugdzorg

De afbouw van de gesloten jeugdzorg, die in 2030 klaar moet zijn, verloopt snel, maar tegelijkertijd is er een tekort aan alternatieve plekken. Hulpverleners en jeugdbeschermers zitten daardoor geregeld met de handen in het haar, omdat jeugdzorgaanbieders geen plek hebben of jongeren simpelweg niet willen opnemen. Uit nood worden ze daarom ondergebracht in een vakantiehuisje, chalet of appartement. Daarbij krijgen ze permanent een-op-een- of soms zelfs twee-op-een-begeleiding. ‘Dat zijn dus een soort mini gesloten jeugdzorgjes’, aldus emeritus-hoogleraar en oud-lector residentiële jeugdzorg Peer van der Helm. ‘Maar in plaats van dat de deur op slot gaat, staat een aantal stevige kerels je tegen te houden.’

Alleenplaatsingen

Hoeveel jongeren op deze manier worden gehuisvest was tot voor kort niet duidelijk. Terwijl het aantal plaatsingen in de gesloten jeugdzorg precies wordt bijgehouden, is dat voor alleenplaatsingen niet het geval. Voor het eerst is de omvang van deze vorm van jeugdhulp nu in kaart gebracht.

Zembla vroeg alle 342 gemeenten naar het aantal kinderen en jongeren dat de afgelopen drie jaar in afzondering werd geplaatst. Hoewel veel gemeenten deze informatie als (privacy) gevoelig beschouwen, reageerde driekwart van hen. In een conservatieve berekening telde het tv-programma bijna 400 alleenplaatsingen in de afgelopen drie jaar. Naar alle waarschijnlijkheid ligt het werkelijke aantal hoger.

Hoge kosten

De hoge kosten van de alleenplaatsingen zijn gemeenten een doorn in het oog. De permanente aanwezigheid van een of meerdere begeleiders maakt deze constructies duur. Zo rapporteerde een gemeente een etmaaltarief van 2.200 euro, wat neerkomt op 66.000 euro per maand, alleen aan begeleiding. Diverse andere gemeenten hadden de afgelopen jaren zelfs te maken met een of meer jongeren die een miljoen euro per jaar kostten. Bij de duurste jeugdige liepen de totale kosten van de jeugdzorg die deze jongere ontving op tot maar liefst 1,75 miljoen euro. 

Afzonderen jongeren ongewenst

De afgelopen jaren zijn verschillende zorgondernemingen zich (deels) gaan richten op een-op-een-begeleiding. In antwoord op vragen van Zembla zeggen gemeenten vaak niet anders te kunnen dan met deze aanbieders in zee te gaan. Toch noemen ze het afzonderen van jongeren ongewenst. Ze vinden het schadelijk voor hun ontwikkeling. Ook kan het ertoe leiden dat jongeren te afhankelijk worden van hun begeleiders, ziet ook Van der Helm. ‘Deze kinderen leven in het niks. Ze ontwikkelen zich niet. Je hospitaliseert, want er is continu iemand die op je let.’