Migratie verantwoordelijk voor 60 procent van de woningvraag

Van de 2,2 miljoen migranten die tussen 2015 en 2024 naar Nederland kwamen, woonden er in 2024 nog 1,4 miljoen in ons land. Zij bewoonden samen circa 435.000 woningen. Daarmee was migratie verantwoordelijk voor 60 procent van de woningvraag in de afgelopen tien jaar. Dat blijkt uit onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), dat vandaag is verschenen.

Het EIB onderzocht de invloed van arbeids- en kennismigranten, asielmigranten, studiemigranten en overige migranten op de woningmarkt. Arbeidsmigranten vormden de grootste groep nieuwkomers, maar van hen was na tien jaar ook weer 60 procent vertrokken. Asielmigranten kwamen in kleinere aantallen naar Nederland, maar vestigden zich vrijwel altijd permanent. Daardoor droegen beide groepen volgens het EIB in de afgelopen tien jaar ongeveer evenveel bij aan de structurele woningvraag. De overige woningvraag kwam vooral voort uit gezinsverdunning: doordat huishoudens kleiner worden, zijn er meer woningen nodig om hetzelfde aantal mensen te huisvesten.

Vrije huur en sociale huur

Migranten verschillen sterk in het type woning waarop zij zijn aangewezen. Arbeids-, kennis- en studiemigranten vinden vooral onderdak in de vrije huursector en, in mindere mate, de koopsector. Asielmigranten kwamen volgens het EIB in 90 procent van de gevallen in een sociale huurwoning terecht.

‘Een hardnekkig misverstand’

Dat asielzoekers slechts een beperkte invloed zouden hebben op de woningmarkt omdat zij verantwoordelijk zijn voor 7 procent van de toewijzingen in de sociale huursector, noemt het onderzoeksbureau ‘een hardnekkig misverstand’. Volgens het EIB worden daarbij extra woningvraag en verhuizingen door elkaar gehaald. ‘De meeste toewijzingen in de sociale huursector zijn aan bestaande sociale huurders die ook weer een sociale woning achterlaten. In het licht van de extra woningen die in de sociale huursector jaarlijks zijn toegevoegd is asielmigratie wel degelijk een belangrijke factor geweest’, aldus het EIB.

Groei neemt af

Als de migratie zich volgens de huidige trends ontwikkelt, zijn er in de komende tien jaar circa 340.000 woningen nodig. Migratie blijft daarmee de belangrijkste aanjager van de woningvraag, maar de groei neemt wel af. Volgens het onderzoeksbureau komt dat vooral door een daling van de netto-instroom van arbeids-, kennis- en studiemigranten. ‘De incidenteel zeer hoge instroom enkele jaren terug, leidt de komende jaren tot meer uitstroom en minder structurele groei dan in het verleden’, voorspelt het EIB.

‘Forse reductie’

Voor asielmigratie geldt die ontwikkeling overigens niet. Het aandeel van asielmigranten in de totale migratie neemt volgens het onderzoeksbureau duidelijk toe. Als het migratiesaldo wordt teruggebracht tot 50.000 personen per jaar, zoals de Staatscommissie Demografische Ontwikkeling heeft geadviseerd, daalt de woningvraag vanuit migratie volgens het EIB tot 235.000 woningen in de komende tien jaar. ‘Dit zou dan vooral moeten komen van een forse reductie van de asielmigratie’, poneren de onderzoekers.

‘Nieuwbouw ruimschoots gehaald’

Het EIB verwacht wel dat de structurele woningvraag vanuit migratie zal dalen naar ongeveer 35.000 per jaar. Ook verwacht het onderzoeksbureau een daling van de woningvraag vanuit gezinsverdunning naar circa 15.000 per jaar. Daarmee komt de structurele woningvraag uit op 50.000 woningen per jaar. ‘Dit zijn aantallen die de laatste jaren in de nieuwbouw ruimschoots zijn gehaald’, concludeert het EIB.

Opvang

Op middellange termijn blijft de woningvraag wel hoog. Dat komt onder meer doordat migranten die nog in de opvang verblijven, op termijn een woning nodig hebben. Ook is er onder jongeren nog veel vraag naar zelfstandige woonruimtes.

Gevolgen grote woningbouwprojecten

Op langere termijn voorziet het EIB een veel minder sterke woningvraag. Bij een effectief beleid om de migratie, en met name de asielmigratie, te beperken, kan die afname nog sterker uitvallen. Dat heeft volgens het onderzoeksbureau gevolgen voor grote woningbouwprojecten die pas op lange termijn woningen opleveren. Zulke projecten komen mogelijk tot ontwikkeling op een moment dat de vraag minder sterk groeit. De woningnood blijft tot 2030 echter nog wel ‘een hard gegeven’, benadrukt het onderzoeksbureau. De prioriteit moet volgens het EIB daarom liggen bij oplossingen die vooral in de komende vijf jaar extra woningen opleveren.