Podcast: ‘Raadsprogramma biedt ruimte voor nuance’

‘Een raadsakkoord is een slecht woord voor een mooi product’, zegt John Bijl, directeur van het Periklesinstituut, in de podcast Verstand van Verkiezingen van Binnenlands Bestuur. ‘Het woord akkoord impliceert dat het een document is, waarin staat waar we het over eens zijn. En een goed akkoord moet juist precies het tegenovergestelde doen.’

Liever raadsprogramma

‘Je moet namelijk afspreken waar je het met elkaar over oneens bent, en waar je dus als gemeenteraad het debat over gaat voeren, vindt Bijl, tevens frequent raadsbezoeker als Mystery Burger, die daarom liever spreekt over een ‘raadsprogramma’. Als voorbeeld geeft Bijl het onderwerp ‘huisvuil’. Als je er in de campagne niet bent uitgekomen wat de beste oplossing is om huisvuil het beste in te zamelen, rekening houdend met de kosten voor de inwoner, gebruik van hernieuwbare materialen, troep op straat et cetera, dan moet de raad dat daar een goed politiek debat over moet worden gevoerd. En dat voeren we in de raad. Dus dat staat in ons raadsakkoord, of zoals ik het noem: raadsprogramma.’

Lijstje met onderwerpen

En een raadsprogramma is dan een lijstje, waarin staat wat de komende vier jaar de onderwerpen waar de volksvertegenwoordiging het over gaat hebben om dat die vinden. dat hierover knopen moeten worden doorgehakt. ‘En die knoop wordt doorgehakt door het hoogste orgaan, door de volksvertegenwoordiging, en niet door een adviesbureau of het college.’ Er is volgens Bijl, oud-informateur van Zaanstad, één hele belangrijke aanleiding om een raadsprogramma te maken. ‘Dat is dat de grote volkspartij ook in de gemeenteraad niet meer bestaat.’ Door de versplintering is het noodzakelijk om op een andere manier naar formeren, coalitievorming en besturen te kijken dan twintig jaar geleden. ‘Dat is tijdgeest. Dat heeft niks te maken met de politiek. Dat is wat de kiezer wil.’

Stevigere mening

Bijl wijt de versplintering aan de steeds specifiekere wensen van mensen, maar ook aan het kennisniveau van de inwoner en aan hoe die wordt uitgesproken. ‘Als je nu mensen vraagt naar wat ze vinden van windmolens, dan komt daar, denk ik, een veel stevigere mening uit dan 25 jaar geleden.’ De nuance lijkt ook uit het publieke debat een beetje weggeslagen te zijn, merkt Bijl. En dan is het fijn om wat meer de tijd te nemen om die nuance de ruimte te geven ‘die je toch nodig hebt om een fatsoenlijk besluit te nemen’. ‘Een raadsakkoord is zo'n methode waarin je met elkaar afspreekt dat je een fatsoenlijk debat over een toch ook ingewikkeld onderwerp gaat voeren. Persoonlijk zie ik geen andere manier dan een gemeente besturen dan een volksvertegenwoordiging die afspreekt: dit zijn de belangrijke debatten die we de komende periode gaan voeren.’

Twee soorten democratie

Aan het eind van de podcast wil Bijl nog aan de luisteraar meegeven dat we twee soorten democratie hebben. Dat is een directe democratie die maar op één moment plaatsvindt, de eerstvolgende keer op 18 maart. ‘Iedereen mag dan meedenken en kiest door het inkleuren van het rode vakje bij de kandidaat van je voorkeur.’ Maar we hebben ook een tweede democratie en dat is de vertegenwoordigende democratie, vervolgt Bijl. ‘Daarmee rust de verantwoordelijkheid ineens niet op alle inwoners, maar op 9 tot 45 mensen, afhankelijk van de grootte van je gemeente. En het is ook dan nog steeds je verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat die democratie blijft functioneren. Niet alleen je eigen plannetjes erdoorheen krijgen, maar ook goed invulling geven aan het democratisch proces met een goed debat, duidelijke afspraken en snappen dat je in gesprek moet gaan met mensen die soms radicaal anders over iets denken dan jij.’

Beluister hier de zevende aflevering van de podcast ook via Soundcloud of Apple.