Gemeenteraadsverkiezingen zijn een vrij slechte manier om het lokaal bestuur een boodschap mee te geven over hoe het in een gemeente zou moeten gaan. Dat zegt Hans Vollaard, universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit Utrecht, in aflevering 5 van de podcast Verstand van Verkiezingen. ‘Het is niet alleen dat de helft niet opkomt, maar ook dat die helft anders is dan de helft die wel opkomt. De opkomst is scheef.’
‘Mensen hebben geen idee wat er lokaal speelt’
Na de gemeenteraadsverkiezingen is de vraag welk signaal de kiezer heeft afgegeven. Dat moet de gemeenteraad naderhand nog eens achterhalen.
Beperkt inhoudelijk mandaat
Daarmee krijgen raadsleden eigenlijk een heel beperkt inhoudelijk mandaat mee met de verkiezingen, stelt Vollaard vast. ‘Jongeren komen minder op dan ouderen en praktisch opgeleiden komen minder op dan theoretisch opgeleiden. Dat maakt uit, want als je bijvoorbeeld naar werk moet worden geïntegreerd, heb je als praktisch opgeleide andere vragen dan als theoretisch opgeleide.’ Vollaard wijst in de podcast (hier de directe link naar Spotify, WB) ook op het aantal Poolse en Duitse inwoners en andere inwoners met een migratieachtergrond. ‘Die hebben misschien nog weer andere vragen en behoeften dan mensen die al veel langer in een gemeente wonen. En die horen we minder dus bij de verkiezingen.’
Geen idee
Daarbij blijkt uit het Kiezersonderzoek 2022 van Vollaard en een aantal andere onderzoekers dat bijna de helft van de kiezers bij de gemeenteraadsverkiezingen ook een signaal wil afgeven aan de landelijke politiek. ‘Wat voor signaal geef je dan eigenlijk mee in die verkiezingen? Dat vind ik echt treurig. Hopelijk kan daar wat aan veranderen.’ Hij denkt dan aan allerlei programma’s om inwoners via bibliotheken en scholen meer te betrekken bij de lokale politiek. ‘Mensen hebben ook geen idee wat er lokaal speelt. Dat geldt zowel voor stemmers als voor niet-stemmers. 58 procent kan geen belangrijk probleem opnoemen dat in hun gemeente speelt.’ Daarbij zegt slechts een derde dat ze een goed idee hebben van de belangrijkste politieke kwesties in hun gemeente. Bij die verkiezingen moeten ze dus met heel beperkte informatie een signaal geven aan de raad over hoe het inhoudelijk verder moet, dus ja, dat inhoudelijk mandaat is beperkt.’
Probeer je in te graven op die paar onderwerpen door goed voeling te krijgen en zichtbaar te zijn onder inwoners en lokale organisatie
Hans Vollaard, universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit Utrecht
Weinig zichtbaar
Gemeenteraden zullen dus na de verkiezingen nog een keer moeten achterhalen wat de bevolking eigenlijk wil met de gemeente, concludeert Vollaard. ‘In de Gemeentewet staat dat de raad de hele bevolking moet vertegenwoordigen, dus moeten zij goed weten wat er speelt.’ Bij burgerparticipatie komen meestal alleen de usual suspects opdagen, weet Vollaard, dus dat is opnieuw ‘scheef’ en versterkt zo zelfs de al scheve opkomst bij de verkiezingen. ‘Raadsleden moeten echt goede volksvertegenwoordigers en weten wat er leeft. Ik weet dat ze zich het schompes lopen op zoek naar allerlei informatie, maar vaak is de klacht dat het voor mensen weinig zichtbaar is. Daar kun je wel aan werken.’
Kies onderwerpen
En hoe doe je dat? ‘Ik geef raden elke keer weer mee: kies twee, drie onderwerpen waar je echt het verschil wilt maken. Ga niet alle 47 onderwerpen proberen te volgen, want dat lukt je toch niet. Probeer je in te graven op die paar onderwerpen door goed voeling te krijgen en zichtbaar te zijn onder inwoners en lokale organisatie.’ Door je hier verder in te graven kun je het college veel beter van tegeninformatie voorzien. ‘Je kunt zeggen: luister, jullie zeggen wel dat het zo zit, maar ik heb me er eens even flink in ingegraven en ik weet dat er ook hele andere geluiden zijn.’ Daarna moet je ook weer terugkoppelen aan mensen. ‘Dat betekent ook dat je als gemeenteraad als geheel zegt: kunnen we dan onderlinge afspraken maken? Focussen jullie je meer op jeugdzorg, dan doen wij meer op het vlak van Wmo of wonen. En zorg er dan ook voor dat er geen witte vlekken vallen.’
Reacties: 2
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Mensen kiezen er zelf voor om niet te komen.
Dan niet zeiken dat je niet vertegenwoordigd wordt.
En andersom geldt het natuurlijk ook, veel gemeenteraadsleden hebben geen flauw idee wat er in de samenleving leeft, of erger nog ... hebben een persoonlijke mening die niet strookt met wat men hun kiezers heeft voorgehouden en gaan solo verder. We gaan het spoedig weer beleven allemaal :-).
Daarbij komt dat veel burgemeesters, wethouders en ambtenaren tegenwoordig graag een signaal willen afgeven aan de landelijke politiek.... m.n. degenen die hier in het verleden deel van mochten uitmaken.