Het experiment met het nieuwe stembiljet bij de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 is volgens minister Frank Rijkaart (BZK) positief verlopen. In vijf gemeenten daalde het aandeel ongeldige stemmen en waarderen zowel kiezers als stembureauleden het kleinere biljet aanzienlijk beter dan het huidige model, zo schrijft de minister in een brief aan de Tweede Kamer.
Minder ongeldige stemmen met nieuw biljet
Minder ongeldige stemmen en het tellen gaat 60 procent sneller. Het experiment in het nieuwe stembiljet is een succes, stelt de minister.
Minder ongeldige stemmen
In Alphen aan den Rijn, Boekel, Borne, Midden-Delfland en Tynaarlo werden in totaal 131.478 stemmen uitgebracht met het nieuwe biljet. Daarvan bleek 0,48 procent ongeldig. Bij het eerdere experiment tijdens de Europese verkiezingen in 2024 lag dat percentage nog op 0,74 procent . Ter vergelijking: in vergelijkbare gemeenten waar met het oude stembiljet werd gestemd, lag het percentage ongeldige stemmen op 0,19 procent. Nederland kent internationaal al een laag aandeel ongeldige stemmen. Toch noemt de minister iedere ongeldige stem ‘onwenselijk’
Van de 634 ongeldige stemmen in de experimenteergemeenten hield ruim een derde verband met fouten die ook bij het oude biljet voorkomen, zoals niet met rood invullen. De overige 415 ongeldige stemmen (0,32 procent van het totaal) hingen wel direct samen met het nieuwe model. De meest gemaakte fout was het inkleuren van alleen een kandidaatnummer zonder partijkeuze.
Groter gebruiksgemak
Kiezers zijn uitgesproken positief over het nieuwe biljet. In enquêtes scoort het op onderdelen als leesbaarheid en invulgemak een 4,4 of hoger (op een schaal van 5). Vooral het kleinere formaat wordt gewaardeerd: het oude biljet krijgt hiervoor een 1,9, het nieuwe een 4,8. Onder 66-plussers is het verschil nog groter. Daarnaast valt op dat 36,6 procent van de kiezers in de experimenteergemeenten een voorkeursstem uitbracht, tegen 30,9 procent in de referentiegemeenten. Mogelijk nodigt het nieuwe biljet daar meer toe uit, stelt de minister.
Rustiger en efficiënter
Stembureauleden zijn eveneens positief. Het tellen verloopt volgens de evaluatie bij centrale telling circa 60 procent sneller dan met het oude biljet; bij decentrale telling bijna twee keer zo snel. Gemeenten vinden het telproces rustiger en efficiënter. Het kleinere formaat vraagt minder opslagruimte en maakt transport eenvoudiger. Ook de instructiematerialen voor stembureauleden werden goed beoordeeld.
De werkdruk bij de organisatie was wel hoog, maar dat lag volgens gemeenten vooral aan het feit dat de verkiezingen er nogal onverwacht aankwamen en de korte tijd tot de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026
Landelijke invoering
De volgende proef wordt gehouden tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026. Het aantal deelnemende gemeenten wordt dan uitgebreid van vijf naar elf. Bij een positieve evaluatie wil de minister de eerste stappen zetten richting landelijke invoering van het nieuwe stembiljet.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.