Het coalitieakkoord: van ambities naar resultaten
Onderzoek als basis voor scherpe en onderbouwde beleidskeuzes.
Gemeente leggen aan het begin van de nieuwe bestuursperiode vast waar de komende vier jaar werk van wordt gemaakt. De uitdaging begint daarna: ambities vertalen naar beleid dat uitvoerbaar, effectief en uitlegbaar is. Ipsos I&O ondersteunt gemeenten daarbij.
Nu de coalitieakkoorden zijn gesloten, moeten ambities worden vertaald naar beleid dat inwoners raakt. Dat is geen gemakkelijke taak. Gemeenten staan onder financiële druk, terwijl de maatschappelijke opgaven (bestaanszekerheid, jeugdzorg, woningbouw, energietransitie, opvang nieuwkomers) groot zijn. Tegelijkertijd is de uitvoeringscapaciteit beperkt en neemt maatschappelijke spanning rond lokale besluiten alsmaar toe.
Juist daarom is het belangrijk om vroeg in de bestuursperiode scherp te krijgen: wat willen we bereiken? welke keuzes zijn nodig? wat is haalbaar? en welke risico’s verdienen aandacht? Ipsos I&O helpt gemeenten om deze vragen te beantwoorden met onderzoek dat bruikbaar is voor beleid en uitvoering.
Wij ondersteunen op alle momenten in de beleidscyclus:
- Van ambitie naar onderbouwde beleidskeuzes
- Van beleid naar uitvoerbare praktijk
- Van uitvoering naar leren en bijsturen
Van ambitie naar onderbouwde beleidskeuzes
Coalitieakkoorden bevatten vaak brede ambities, zoals meer bestaanszekerheid, sterkere wijken of een snellere energietransitie. Voordat beleid wordt ontwikkeld, is het belangrijk om scherp te krijgen wat de opgave precies is en welke keuzes het meeste effect hebben.
Onderzoek kan bijvoorbeeld helpen om:
- aannames te toetsen;
- perspectieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners op te halen;
- draagvlak en mogelijke weerstand inzichtelijk te maken;
- beleidsopties met elkaar te vergelijken.
Zo ontstaat een stevige basis voor keuzes die niet alleen wenselijk zijn, maar ook uitvoerbaar en uitlegbaar.
Inwoners en opvanglocaties
In veel gemeenten gaan gesprekken over de opvang van asielzoekers en andere nieuwkomers vaak gepaard met zorgen over draagvlak. Voor de gemeente Den Haag onderzocht Ipsos I&O hoe inwoners aankijken tegen opvanglocaties in hun directe omgeving. Uit het onderzoek bleek dat Hagenaren overwegend mild blijven over opvanglocaties voor nieuwkomers. Tegelijkertijd maakte het onderzoek zichtbaar welke zorgen inwoners hebben en welke voorwaarden bijdragen aan meer acceptatie van opvanglocaties. Met deze inzichten kreeg de gemeente een beter beeld van wat er leeft onder inwoners. Daarmee ontstond een steviger fundament voor beleidskeuzes én voor de communicatie over die keuzes. Lees hier het volledige artikel.
Van beleid naar uitvoerbare praktijk
Goed beleid werkt pas als het in de praktijk uitvoerbaar is. Tussen bestuurlijke ambities en dagelijkse uitvoering kunnen knelpunten ontstaan die de effectiviteit van beleid beperken. Door middel van onderzoek krijgen gemeenten inzicht in waar processen vastlopen; of rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn; hoe medewerkers, partners en inwoners het beleid ervaren; welke factoren succesvolle uitvoering ondersteunen of juist belemmeren.
Dit soort inzichten maken zichtbaar waar bijsturing nodig is. Zo kunnen gemeenten problemen vroeg signaleren en aanpakken, voordat ze leiden tot vertraging, extra kosten of onbedoelde effecten.
Subsidiebeleid in de praktijk
Voor de Rekenkamer Roermond onderzochten we hoe het subsidiebeleid in de praktijk functioneert. Daarbij keken we vooral naar de manier waarop beleid, uitvoering, monitoring en verantwoording op elkaar aansluiten. Het onderzoek liet zien dat de relatie tussen beleidsdoelen, subsidieverstrekking en evaluatie niet altijd helder was en dat de gemeenteraad beperkt zicht had op de maatschappelijke resultaten van subsidies. Op basis van deze inzichten kreeg de gemeente concrete aanbevelingen om de uitvoerbaarheid, sturing en verantwoording van het subsidiebeleid te versterken. Lees hier meer.
Van uitvoering naar leren en bijsturen
Veel evaluaties vinden pas plaats wanneer een beleidsperiode bijna is afgerond. Dan is het vaak te laat om nog bij te sturen. Door vanaf het begin na te denken over monitoring en evaluatie ontstaat een doorlopende lijn: van ambitie naar uitvoering, van uitvoering naar bijsturing, en van bijsturing naar verantwoording. Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld met een nulmeting bij de start van een programma of tussentijdse monitoring van resultaten. Evaluatie wordt dan geen afrekenmoment, maar een manier om beleid effectiever te maken.
Gemeentelijke dienstverlening
Om te kunnen beoordelen of verbeteringen in de dienstverlening effect hebben, is het belangrijk om eerst vast te stellen waar je staat. Voor de gemeente Ommen voerde Ipsos I&O een onderzoek uit naar de ervaringen van inwoners met de gemeentelijke dienstverlening. Het onderzoek bracht in beeld hoe inwoners de bereikbaarheid, dienstverlening en contacten met de gemeente waarderen. Daarmee ontstond een helder vertrekpunt voor verdere verbetering. In 2026 vindt een nieuwe meting plaats, waardoor de gemeente kan volgen of ingezette maatregelen daadwerkelijk leiden tot een betere dienstverlening. Lees hier het volledige artikel.
Uitvoerbaar, effectief en uitlegbaar beleid
De komende bestuursperiode vraagt om scherpe keuzes en een solide onderbouwing. Gemeenten beschikken over inhoudelijke expertise, kennis van de lokale context en inzicht in bestuurlijke afwegingen. Ipsos I&O voegt daar onafhankelijke onderzoeksinzichten aan toe. Zo helpen we gemeenten om beleid te ontwikkelen dat:
- uitvoerbaar is voor organisaties en partners;
- effectief bijdraagt aan maatschappelijke doelen;
- uitlegbaar is richting raad, inwoners en betrokken partijen.
Wij denken graag mee over de vraagstukken die in uw gemeente spelen.
Meer weten?
Neem vrijblijvend contact op met:
- Charlotte van Miltenburg, senior onderzoeker
- Laurent Staartjes, senior onderzoeker
1081 JK Amsterdam
Ipsos I&O: Peilpraat
Bekijk hier Peilpraat 24 oktober. Standpunt over religieuze scholen kost CDA zetels, D66 profiteert. Bekijk hier Peilpraat oktober. Verschuivingen na RTL-debat. Bekijk hier Peilpraat september: Wat vinden kiezers van uitsluiten? Bekijk hier Peilpraat mei: Is er toekomst voor NSC? Bekijk hier Peilpraat april: Tevredenheid met kabinet op dieptepunt, welke alternatieven zien kiezers? Bekijk hier Peilpraat maart: Hoe internationale spanningen de Nederlandse politiek beinvloeden. Bekijk hier Peilpraat februari: De hardwerkende Nederlander en potentie voor nieuwe linkse partij.
Het dilemma van de ambtenaar: tegenkracht of tegenmacht?
Bekijk hier de video.
Veiligheidsmonitor
Ipsos I&O: Peilpraat
Bekijk hier Peilpraat 24 oktober. Standpunt over religieuze scholen kost CDA zetels, D66 profiteert. Bekijk hier Peilpraat oktober. Verschuivingen na RTL-debat. Bekijk hier Peilpraat september: Wat vinden kiezers van uitsluiten? Bekijk hier Peilpraat mei: Is er toekomst voor NSC? Bekijk hier Peilpraat april: Tevredenheid met kabinet op dieptepunt, welke alternatieven zien kiezers? Bekijk hier Peilpraat maart: Hoe internationale spanningen de Nederlandse politiek beinvloeden. Bekijk hier Peilpraat februari: De hardwerkende Nederlander en potentie voor nieuwe linkse partij.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.