Aantal bedreigde en geïntimideerde raadsleden verdubbeld

Het aantal gemeenteraadsleden dat agressie, intimidatie of geweld ervoer, is de afgelopen vier jaar ruim verdubbeld. Een derde van de raadsleden gaf in een enquête aan dit te ervaren, waar dat voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 bij 15 procent speelde. Van hen geeft 30 procent aan dat dit invloed heeft op hun functioneren.

Eieren en vuurwerk

De cijfers komen uit een onderzoek dat de NOS en regionale omroepen deden in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. NVvR-voorzitter Abdullah Uysal vindt de cijfers zorgelijk. Veel van de agressie en intimidatie heeft te maken met het asielvraagstuk en de opvang van Oekraïners, ziet hij, en dat is toegenomen sinds de Tweede Kamer twijfel zaaide over het uitvoeren van de Spreidingswet. We kennen de voorbeelden van raadsleden die bekogeld werden met eieren en vuurwerk, vergaderingen die achter gesloten deuren plaatsvonden en burgemeesters en raadsleden die bij hun woning bedreigd werden.

Spanningen

Maar de intimidatie gebeurde, zij het in mindere mate, ook rond andere thema's. Zoals bij een sluiting van een bibliotheek of zwembad door bezuinigingen, of het aanpassen van een verkeerssituatie om veiligheidsredenen , zegt Uysal. Hij ziet dat het ambt door het toegenomen aantal gemeentelijke taken zwaarder is geworden. En raadsleden zijn de eerste waartoe inwoners zich richten. Ook wijst hij naar de gebeurtenissen in de wereld. Dat brengt veel spanning met zich mee.

Raadsleden en burgemeesters kunnen zelf bijdragen aan verbetering door een grens te trekken, zich uit te spreken en op te komen voor elkaar, zeker voor vrouwelijke politici. Zij worden twee keer zo vaak bedreigd als mannen , weet Uysal, en dat is uiteindelijk schadelijk voor de volksvertegenwoordiging. Zij zullen twee keer vaker nadenken of ze actief willen worden.

Respect

Verder wijst de NVvR op de verantwoordelijkheid van Haagse politici om zich niet met lokale beslissingen te bemoeien. Zoals oproepen niet te luisteren naar een azc-plan van een gemeente. Zelf investeert de vereniging in trainingen en begeleiding van raadsleden. Met geld van het ministerie worden raadszalen veiliger ingericht, zodat politici niet met hun rug naar de publieke tribune zitten.

Ondanks dat het elke periode lastiger is geschikte kandidaten te vinden, geeft 75 procent in de enquête aan nog een termijn door te willen. Uysal is vol vertrouwen dat alle stoelen na 18 maart weer worden bezet. Zij steken dagelijks hun nek uit voor de gemeenschap, dat verdient alleen maar respect.

De NOS en de vereniging van raadsleden onderzochten vier jaar geleden net voor de gemeenteraadsverkiezingen ook of raadsleden vaker werden bedreigd en geïntimideerd. Toen bleek dat aantal te zijn verdrievoudigd in vergelijking met 4 jaar daarvoor. In 2015 gaf 5 procent van de raadsleden aan zich bedreigd te voelen. In 2022 ging het om 15 procent. Dat percentage is nu gestegen tot ruim dertig procent.