Jetten reikt hand naar gemeenten op jeugdzorg

‘Het is de taak van gemeenten om de jeugdzorg doelmatig te organiseren, maar het is en blijft ook de taak van het rijk om de kosten te dragen voor die taken en middelen’, zei premier Rob Jetten tegen een volle zaal tijdens het VNG-jaarcongres in het Achterhoekse Lichtenvoorde. Luid applaus van de aanwezige lokale bestuurders viel hem ten deel.

Op de schop

‘We zijn het er snel over eens dat het huidige jeugdzorgstelsel op de schop moet’, begint Jetten. Het kabinet zal het advies van de commissie-Van Ark dat in januari uitkomt zwaar laten wegen, belooft hij. En ook zullen de financiële consequenties onderdeel zijn van de voorjaarsbesluitvorming 2027, aldus Jetten.

Criticaster én medestander

‘We doen het samen’ is het thema van het congres en VNG-voorzitter Sharon Dijksma bevestigde dat ook in haar openingswoord richting premier Jetten: ‘Wij willen wel’. De landelijke politiek moet in beweging komen, zegt ze. ‘Een akkoord is nodig voor de hele polder’, vervolgt ze. ‘We zijn uw criticaster, maar willen ook uw medestanders zijn.’ Die handschoen pakte Jetten op: ‘We doen het samen is uit mijn hart gegrepen’. De minister-president noemt het in deze regio bekende woord ‘naoberschap’.

Interbestuurlijke samenwerkingsagenda

Hij roemt de inzet van Dijksma en vertrekkend VNG-directeur Leonard Geluk voor hun inzet bij de start van het kabinet. Zij pleitten voor een nieuwe start in de samenwerking tussen ‘de verschillende bewoners van het Huis van Thorbecke’. Dat pleidooi kwam neer op meer structuur en stabiliteit, meer uitvoeringskracht en ook meer geld, en heeft geleid tot een nieuwe, brede interbestuurlijke samenwerkingsagenda tussen waterschappen, gemeenten, provincies en rijk. 

Open deur intrappen

‘Geen enkele bestuurslaag kan de grote sociale en ruimtelijke vraagstukken alleen oplossen’, vervolgt Jetten. Dat daar duidelijke afspraken over moeten worden gemaakt, klinkt volgens de premier misschien als een open deur. ‘Maar blijkbaar was het nodig die deur weer eens stevig in te trappen.’ Ergens in de komende weken gaat het kabinet zijn handtekening zetten onder deze samenwerkingsagenda, belooft hij.

Langetermijnvisie bijna af

In de Trêveszaal klopt een warm en groot hart voor het lokaal bestuur, aldus Jetten, wijzend naar het aantal voormalig lokale politici dat tegenwoordig bewindspersoon is in dit minderheidskabinet. Tien ex-raadsleden, waarvan er vijf ook wethouder zijn geweest. En dan is er ook nog een oud-gemeentesecretaris. De discussie over taken en middelen speelt natuurlijk op meer terreinen, weet Jetten. Hij wil gezamenlijk als vier overheden investeren in de toekomst en ook tien of twintig jaar vooruitkijken. Er wordt gewerkt aan een gezamenlijke langetermijnvisie die begin volgend jaar klaar moet zijn.

Samenwerking was soms ‘stekelig’

De verhouding tussen rijk en collega-overheden zijn de laatste jaren niet geweldig geweest, ‘soms zelfs op het stekelige af’, weet Jetten. ‘Dat is natuurlijk niet goed en het is ook niet wat mensen van ons mogen verwachten.’ Die tijd en energie kunnen dan niet worden besteed aan het oplossen van de grote problemen die er zijn en ‘aan de grote doorbraken waar Nederland naar snakt’. ‘Daarom ben ik zo blij met de stappen die we nu zetten.’

Optreden tegen bedreigingen

Tot slot wijst Jetten nog naar de bedreigingen die veel lokale bestuurders zich moeten laten welgevallen. ‘Vooral de asieldiscussie is zeer gespannen’. Grip krijgen op migratie is nu eenmaal een zaak van de lange adem, stelt hij. Er zijn geen panklare en eenvoudige oplossingen ‘en de worsteling van veel gemeenten rond dit onderwerp is niet zomaar voorbij’. ‘Ondertussen kan dat nooit een excuus zijn voor verbaal geweld, agressie of bedreigingen.’ We moeten ons er volgens Jetten tegen blijven uitspreken en verzetten. ‘We moeten optreden als strafrechtelijke grenzen worden overschreden. Samen met u wil ik pal blijven staan voor gemeenteraadsleden en lokale bestuurders.’