Tijdens mijn onderzoek naar de governance van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) is er één vraag die ik verreweg het vaakst kreeg van geïnteresseerden: ‘Hoe zit directeur Marco Pastors in de vork (het organogram) van de gemeente?’ Vooral de achtergrond van deze vraag is interessant. Dit gaat namelijk over de manier waarop de onafhankelijkheid van het NPRZ is geregeld.
Bestuurlijke tussenruimte onmisbaar voor NPLV
Het is goed om zaken in de bestuurlijke tussenruimtes te bediscussiëren, maar die ruimte zelf is absoluut onmisbaar om te doen wat nodig is.
En dat houdt de gemoederen bezig. Ook landelijk, aangezien dit in de totaal twintig gebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) op verschillende manieren wordt ingevuld. Een aantal voordelen van een onafhankelijke positie liggen voor de hand. Gebieden als Rotterdam-Zuid hebben mensen nodig die zorgen dat de belangen op Zuid voortdurend bovenop de stapel komen. Bij de gemeente, maar ook bij bijvoorbeeld het havenbedrijf, zorginstellingen, kinderopvang en natuurlijk bij het rijk. Omdat de urgentie, frequentie en omvang van vraagstukken dat vraagt en daarom ook bij de verdeling van inzet en geld moet worden meegenomen. Meer gebiedsgerichte sturing en minder sectorale sturing dus.
Ook is sturing op verschillende niveaus nodig, want met oplossingen en werkwijzen uitsluitend gericht op de NPLV-gebieden zelf komen we er niet. Deze moeten ook op regionaal en landelijk niveau worden ontwikkeld en aangejaagd. Zo zou het fijn zijn voor alle NPLV-gebieden als sociale woningbouw meer evenredig over regio’s zou worden verdeeld. Dat kan niet binnen de NPLV-wijken of gemeenten worden geregeld. Evenmin als gratis kinderopvang, waar het NPRZ zich al jaren hard voor maakt.
Maar eerlijk gezegd heeft het, wat betreft het belang van onafhankelijkheid, een tijd geduurd voordat bij mij het kwartje écht viel. Dat gebeurde toen iemand mij vroeg: ‘Had je dit onderzoek ook kunnen doen vanuit de gemeente?’ Even voelde ik hoe dat geweest had moeten zijn. Met welke perspectieven, belangen en werkwijzen ik dan te maken had gehad.
Bestuurlijke tussenruimte is na 15 jaar NPRZ nog steeds omstreden en bij andere NPLV-gebieden is het er (nog) niet of minder
En daar zit de crux; in de enorme kracht die uitgaat van interne belangen, die binnen de wetenschap overigens minstens even heftig zijn als binnen de overheid, en vaak niet eens ergens is opgeschreven of openlijk besproken. Maar die is zichtbaar en voelbaar in alles: van het gedrag waardoor mensen hogerop komen of voor worden afgebrand, tot de non-verbale communicatie in vergaderingen en de gesprekken bij de koffieautomaat. Dit maakt dat er voor bepaald werk, zoals (een onderzoek naar de governance) van het NPRZ, onafhankelijkheid van die interne belangen nodig is. Anders wordt de status quo gerepliceerd in plaats van doorbroken.
Hoe dwingend interne belangen zijn, wordt geïllustreerd door de enorme belangstelling voor ‘de tussenruimte’. Ruimte die nog niet helemaal is dichtgetimmerd en waar betrokken partijen samen vorm kunnen geven aan wat nodig is. Populair, want tegenwoordig onmisbaar geacht in relatie tot bijvoorbeeld gebiedsontwikkeling, overheidsfunctioneren en sociale samenhang in wijken. En óók een basisingrediënt van het NPRZ.
Toch is bestuurlijke tussenruimte na 15 jaar NPRZ nog steeds omstreden en bij andere NPLV-gebieden is het er (nog) niet of minder. Het is natuurlijk goed, heel goed zelfs, om wat er gebeurt in die bestuurlijke tussenruimtes ter discussie te stellen. Maar die ruimte zelf is absoluut onmisbaar om te doen wat nodig is.
Fenna van Marle is onderzoeker naar governance bij het Nationaal Programma Rotterdam Zuid.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.