Minister: maak vaart met aanpak energiearmoede in kwetsbare wijken

Uit nieuw onderzoek van TNO blijkt dat energiearmoede gemiddeld twee keer zo vaak voorkomt in de 19 gebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NLPV). Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening roept de betrokken burgemeesters om vaart te maken met de aanpak energiearmoede en de beschikbare 15 miljoen in te zetten om te versnellen.

Ruim 511.000 huishoudens in Nederland leven in energiearmoede. Het gaat dan met name om mensen met een laag inkomen, en hoge energierekening en een slecht geïsoleerde woning. Het merendeel (75 procent) woont in een sociale huurwoning.

Uit het onderzoek van TNO blijkt dat energiearmoede bovengemiddeld voorkomt in de negentien gebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NLPV).

In de wijken en buurten die binnen het NLPV vallen, staan veel seinen op rood. Problemen vóór en achter de voordeur stapelen zich vaak op. Met het Nationale Programma en in samenwerking met zogeheten lokale allianties, moet de situatie in deze wijken de komende jaren verbeteren. Ook de aanpak van energiearmoede hoort daarbij. Sinds de start van het NLPV in 2022 tot de zomer 2025 hebben ruim 62.000 huishoudens hulp gekregen om ‘energiebesparende maatregelen’ door te voeren. Bijna 8.500 sociale huurwoningen in de NLPV-gebieden werden verduurzaamd.

Uit het onderzoek van TNO blijkt ook dat bij een 1 miljoen huishoudens energiearmoede boven het hoofd hangt. Dit zijn mensen met een laag middeninkomen, een hoge energierekening. Deze groep woont vaker (41 procent) in een koopwoning.

Energiehulp

De onderzoekers van TNO zetten de voordelen van verduurzaming op een rij. Energiehulp bespaart huishoudens met energiearmoede bijvoorbeeld gemiddeld 215 euro per jaar. De inzet van een energiecoaches levert bovendien meer op dan alleen een lagere energierekening. Uit eerder onderzoek bleek al dat bij kwetsbare groepen, zoals bijvoorbeeld ouderen en kinderen veel gezondheidswinst is te boeken. Minder astma, minder huisartsenbezoek en minder medicatie.

De minister roept de burgemeester in de NLPV-gebieden op nu prioriteit te geven aan de aanpak van energiearmoede én de aanvullende 15 miljoen in te zetten voor bijvoorbeeld huisbezoek van energiecoaches en het uitvoeren van ‘eenvoudige energiebesparende matregelen, zoals bijvoorbeeld het plaatsen van radiatorfolie’.

Kwetsbare groepen en wijken worden volgens de minister nog onvoldoende bereikt, stelt de minister in haar Kamerbrief van 22 juni. ‘75% van de huishoudens die te kampen heeft met energiearmoede zit in de sociale huursector. Maar het probleem zit niet uitsluitend in de huur: van de huishoudens met een risico op energiearmoede woont 41% in een koopwoning. Vaak is verduurzaming van hun woning niet een van hun prioriteiten.’

Isolatie-offensief

In de Kamerbrief roept de minister niet alleen burgemeesters op om te versnellen maar allerlei partijen op vaart te maken met het verduurzamen en tegengaan van energiearmoede. Dat is hard nodig om het doel van het Nationaal Isolatieprogramma te halen. Er zijn sinds 2022 nog maar 800.000 van de in het NIP beoogde 2,5 miljoen woningen geïsoleerd. Het kabinet maakt eerder dit jaar 300 miljoen euro vrij voor de versnelling, 80 miljoen daarvan is bestemd voor de inzet van energiecoaches en het zogeheten Energiehuis.

Obstakels

Volgens de minister zijn er verschillende obstakels die versnelling in de weg staan. Zo is er sprake van een versnipperd aanbod, waardoor burgers door de bomen het bos niet meer zien. ‘Er is veel aanbod aan subsidies, leningen, adviezen en uitvoerders, maar dit is versnipperd, complex en onvoldoende op elkaar afgestemd. Onderzoek laat zien dat de grootste uitdaging om tot actie over te gaan niet ligt in motivatie, maar in onzekerheid, complexiteit en gebrek aan overzicht.’ De minister ziet ook een gebrek aan ‘gecoördineerde samenwerking’. ‘De samenwerking tussen partijen in de keten loopt niet altijd soepel.’ Daarnaast zijn de verschillen tussen gemeenten groot. Sommige gemeenten zijn voortvarend aan de slag gegaan en hebben al meer dan de helft van de ‘isolatieopgave’ gerealiseerd, andere gemeenten moeten nog op gang komen.

Met een Isolatieoffensief worden deze obstakels aangepakt. Zo gaat het ‘versterkingsteam isolatie’ gemeente die achterblijven ondersteunen en begeleiden. De minister verwacht ook veel van het Energiehuis, waar mensen online terecht kunnen voor juiste informatie over verduurzaming, waar kennis, handreikingen en goede voorbeelden worden gedeeld en gemonitord. Lokaal moeten met name mensen in een kwetsbare positie meer begeleiding en advies krijgen.