Energiecoach levert veel gezondheidswinst op voor kwetsbaren

Minder astma, minder huisartsbezoek, minder medicatie. Duurzame huisrenovaties en de inzet van energiecoaches leveren veel gezondheidswinst op voor ‘kwetsbare groepen’ zoals ouderen en kinderen, blijkt uit nieuw TNO-onderzoek. Zorgprofessionals in de vijf gemeenten die meedoen aan de pilot ‘Gezond wonen op recept’ gaan cliënten koppelen aan een energiecoach.

‘Energiearmoede is ook een gezondheidsvraagstuk’, benadrukt projectleider Koen Straver van TNO. ‘Er bestaan allerlei zorgakkoorden, zoals IZA, GALA en ASWA, bedoeld om het sociaal domein en het zorgdomein met elkaar te verbinden. Wij pleiten ervoor om ook het energiedomein hieraan toe te voegen. Dat is complex, maar wel nodig.’

Koude, vochtige, slecht geïsoleerde woningen zijn niet gezond. Uit nieuw onderzoek van TNO blijkt nu dat met name kinderen, ouderen, vrouwen en bewoners met een migratieachtergrond baat hebben bij verduurzaming van de woning en de inzet van een energiecoach. Bij kinderen neemt bijvoorbeeld het gebruik van astmamedicatie af, bij ouderen dalen de huisartsenkosten en neemt het gebruik van slaap-, astma- en reumamedicatie af. Projectleider Straver: ‘Het zijn opvallende resultaten die laten zien hoeveel effect verduurzaming en energiehulp kunnen hebben. Niet alleen op de energierekening, maar ook op de gezondheid.’

Kinderen gevoelig voor kou

Het onderzoek maakt duidelijk dat de gevolgen van energiearmoede anders uitpakken voor bewoners binnen een huishouden. Kinderen zijn bijvoorbeeld extra gevoelig voor kou, vocht en schimmel, terwijl ouderen vaker kwetsbaar zijn door chronische aandoeningen. Bewoners met een migratieachtergrond hebben volgens de onderzoeker vaker moeite met het vinden van de juiste hulp. TNO pleit daarom voor meer aandacht voor deze verschillende groepen bij de aanpak van energiearmoede en voor meer samenwerking tussen het zorg- en energiedomein.

Pilot

De gemeenten Heerlen, Arnhem, Leiden, Amersfoort en Almelo doen nu mee aan de TNO-pilot ‘Gezond wonen op recept’. Huisartsen, verloskundigen en andere hulpverleners schakelen, met toestemming van de cliënt, een energiecoach in. ‘In het Verenigd Koninkrijk kan een huisarts met een druk op de knop bewoners van een slecht geïsoleerde, ongezonde woning doorverwijzen naar passende energiehulp of verduurzamingsmaatregelen. Waarom kan dat niet in Nederland?’

De zorgprofessionals die meedoen aan ‘Gezond wonen op recept’ brengen cliënten actief in contact met de energiecoach. ‘Het moet niet zo zijn dat mensen zelf nog allerlei telefoontjes moeten plegen. Dan creëer je opnieuw een drempel.’

Klein beginnen

In Heerlen, Arnhem en Leiden zijn de eerste huishoudens al door een energiecoach bezocht. ‘We beginnen met tien huishoudens. Je wilt eerst kijken of de samenwerking goed verloopt en of er dingen anders moeten worden afgesproken. Zorgprofessionals zijn al heel druk, we willen niemand overvragen. In Heerlen weten we bijvoorbeeld dat binnen een huisartspraktijk ongeveer zeshonderd huishoudens zijn met astma of reumaklachten. Als je dat meteen grootschalig uitzet en veel mensen zeggen ja, dan moeten de energiecoaches dat wel aankunnen. Daarom bouwen we het rustig op.’

Van zorgprofessionals komen positieve reacties. ‘Ze zien heel veel, maar weten vaak niet waar ze met hun zorgen over een woning terechtkunnen.’ Hij vertelt over een verloskundige die zich zorgen maakte over de hoge temperaturen in een flat. ‘Niet goed voor een pasgeboren baby. En een huisarts in Heerlen vertelde over een patiënt die veel last had van schimmel in zijn woning. Hij kwam wel 22 keer in een jaar op het spreekuur. Aan de woning kon de huisarts niets doen. Hij kon alleen maar stressmedicatie voorschrijven.’

In de deelnemende gemeenten zijn naast allerlei zorgprofessionals ook woningcorporaties en zorgverzekeraars betrokken. TNO raadt energiecoaches en woningcorporaties aan nauw samen te werken met partners in de wijk om specifieke doelgroepen beter te bereiken, zoals scholen, ouderenzorg, buurtcentra en gebedscentra.

De verduurzaming van woningen en de inzet van energiecoaches zijn volgens Straver één van de knoppen waaraan gemeenten kunnen draaien om lokale gezondheidsverschillen aan te pakken. ‘Zorgprofessionals komen vaak allerlei schrijnende situaties tegen. De koppeling met de energiecoaches is dan heel logisch.’