Achter de voordeur krijgt energiearmoede een gezicht

Een moeder en twee dochters slapen tussen de schimmel. Een man zit al lange tijd zonder gas en stroom. Een vrouw van in de tachtig legt ’s winters zandzakken voor haar ramen tegen de tocht. Energiecoaches van Energiebank zien hoe mensen proberen te leven met omstandigheden die niemand normaal zou moeten vinden. Hun huisbezoeken laten zien wat er achter het woord ‘energiearmoede’ schuilgaat.

In een flat uit het begin van de jaren zeventig woont een man aan de kopse kant van het gebouw. De wind staat op zijn woning. Onder hem ligt een onverwarmde berging. Hij heeft het altijd koud. De ventilatieroosters heeft hij dichtgeplakt met ducttape. Alles wat tocht veroorzaakt, moet dicht. In het huis zit schimmel. De man rookt er ook. Het is een situatie waarin je als bezoeker onmiddellijk van alles zou willen veranderen. Voor de bewoner zelf staat één ding voorop: hij wil het minder koud hebben. De schimmel neemt hij op de koop toe.

Wie alleen de afgeplakte roosters ziet, ziet gedrag dat problemen kan verergeren. Wie begrijpt hoe koud het in deze woning is en hoe de man daarmee probeert om te gaan, begrijpt ook waarom hij die roosters dichtplakt. Dat begrip is het begin van een gesprek over wat wél kan.

Tweeduizend euro bijbetalen

Een oudere vrouw woont in een portiekflat uit 1971. Het appartement is haar eigendom. Ze moet tweeduizend euro bijbetalen voor energie. Ze heeft veel gestookt. Maar daarmee is haar verhaal niet verteld. Haar woning ligt boven de ingangshal. In het gebouw waren veel verhuizingen, waarbij de toegangsdeuren geregeld openstonden. Zij probeerde haar huis ondertussen warm te houden. Hoeveel dit heeft bijgedragen aan haar verbruik, vraagt nader onderzoek. Maar een advies om de thermostaat lager te zetten, beantwoordt nog niet de vraag waarom zij zoveel warmte nodig had.

Een eigen woning zegt weinig over de mogelijkheden van een bewoner. Bovendien kun je in een appartementencomplex niet zelfstandig beslissen over iedere verbetering.

Warmte tegen de pijn

Een man met polio heeft een warm huis nodig om de pijn en ongemakken van zijn aandoening te verlichten. Minder stoken betekent voor hem meer pijn. Hij staat voor een wrange keuze: meer geld uitgeven aan verwarming of dagelijks meer klachten ervaren.

De gevolgen van een koud, vochtig huis voor de gezondheid verdienen nadrukkelijk aandacht. Ook recent TNO-onderzoek onderstreept dat energiearmoede een gezondheidsvraagstuk is.

Geen stroom, geen hulp?

Bij een andere man ontbreken gas en elektriciteit al lange tijd. Hij vertelt dat de thuiszorg niet meer wil komen omdat er zonder stroom toch niet kan worden gestofzuigd. Wat er precies is afgesproken, moet worden uitgezocht. Zijn verhaal roept wel een vraag op: wie houdt het overzicht wanneer problemen met energie en ondersteuning samenkomen?

Hij zit thuis zonder stroom en ervaart dat ook de hulp wegvalt. Dan is iemand nodig die verder kijkt dan de eigen taak en anderen inschakelt.

Een installatie zonder uitleg

Een moeder en haar twee dochters slapen in kamers met schimmel. Op advies van de woningcorporatie heeft zij muren en plafonds al meerdere keren overgeschilderd. Bij het huisbezoek gaat de aandacht naar de ventilatiebox op zolder. Eerst lijkt die kapot. Bij nader inzien blijkt hij niet ingeschakeld. De moeder wist niet waarvoor de box diende. Volgens haar had ook de vorige huurder hem nooit aanstaan. Een installatie aanbrengen is niet genoeg. Er is ook uitleg nodig die de bewoner bereikt en begrijpt.

De box inschakelen is een eerste stap. Vervolgens moet blijken wat verder nodig is. Opnieuw schilderen heeft de terugkerende schimmel niet opgelost.

Wennen aan ongemak

We spreken een vrouw van in de tachtig. In de winter legt ze zandzakken voor de ramen om de tocht tegen te houden. Ze relativeert haar omstandigheden: ‘Mijn moeder heeft de oorlog nog meegemaakt, die heeft het veel erger gehad.’ Die uitspraak blijft hangen. Iemand heeft een manier gevonden om met de kou te leven en vindt tegelijkertijd dat zij weinig reden heeft om te klagen. Hoe vanzelfsprekend is het dan dat zij zelf om hulp vraagt?

Deze huisbezoeken laten zien hoeveel er achter een energierekening kan schuilgaan: de ligging van een woning, ontbrekende uitleg, praktische beperkingen en bewoners die hun ongemak zijn gaan accepteren. Voor gemeenten ligt daar een belangrijke opgave. Zorg dat ondersteuning ruimte biedt om thuis te kijken, door te vragen en verbinding te leggen met woningcorporaties, welzijn en zorg. Energiecoaches van Energiebank kunnen daarin een schakel zijn.

Niet ieder probleem is tijdens één bezoek opgelost. Maar bij mensen thuiskomen maakt zichtbaar waar een oplossing moet beginnen.