ATR ziet risico's bij wet die ontvanger van mantelzorg beschermd

Wetswijzigingen die minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorstelt in de Verzamelwet SZW 2027 zijn niet altijd duidelijk, zegt het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR). De wijzigingen kunnen concrete gevolgen hebben voor mensen die mantelzorg krijgen, bijstandsgerechtigden en loonadministratie van werkgevers. Ook concludeert het college ook dat er gebrekkig inzicht is gegeven in de afwegingen en onderbouwingen van de wijzigingen.

Verzamelwet

De voorgestelde Verzamelwet bundelt een aantal wijzigingen in de sociale wetgeving. Het gaat onder andere over wijzigingen in de Participatiewet, de Wet minimumloon en de Wet inburgering. Met zo’n verzamelwet wordt een aantal kleine, technische, wijzigingen doorgevoerd, zoals het herstellen van fouten. Dat vindt het adviescollege een belangrijke zaak en ‘noodzakelijk evident’, is te lezen in de brief dat het ATR richt aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Maar het adviescollege ziet ook wijzigingen die verder gaan dan dat. ‘Het college merkt daarbij op dat in verzamelwetgeving regelmatig wijzigingen worden opgenomen die als technisch of klein beleid worden gepresenteerd, maar in de praktijk ook materiële gevolgen kunnen hebben voor burgers en bedrijven’, staat in de brief.

Technische wijziging of meer gevolgen?

Het ATR licht een aantal concrete voorbeelden uit, waaruit blijkt dat er door sommige wijzingen weldegelijk iets verandert in de praktijk. Een van die voorbeelden gaat over de kostendelersnorm in mantelzorgsituaties. Als degene die mantelzorg ontvangt intrekt bij de mantelzorgverlener, wordt de bijstandsuitkering verlaagt. Met de voorgestelde wijziging van de wet wordt het mogelijk hiervoor een uitzondering te maken. ‘Dit vraagt in de uitvoering om een beoordeling van de feitelijke leefsituatie. Daarmee kan deze wijziging leiden tot aanvullende informatieverplichtingen en beoordelingsmomenten voor burgers en uitvoerders, en tot meer complexiteit in de toepassing van de norm’, concludeert het ATR.

Ook beschrijft het adviescollege nog een voordbeeld uit de bijstandsberekening en de Wet minimumloon (Wml). Het komt op hetzelfde neer: het is niet duidelijk welke wijzigingen strikt technisch zijn, en welke wetswijzigingen concrete, praktische gevolgen gaan hebben.

Daarbij signaleert het ATR dat het niet inzichtelijk is gemaakt hoe tot de wijzigingen gekomen is, welke afwegingen zijn gemaakt: ‘Voor het college is daarmee niet te beoordelen of bij deze eerdere keuzes voldoende rekening is gehouden met minder belastende varianten voor burgers en bedrijven’, schrijft ATR.

Geef inzicht en beschrijf concrete veranderingen

Het college adviseert dan ook inzicht te geven in de afwegingen van het ministerie en te onderbouwen waarom bepaalde wijzigingen zijn voorgesteld. Daarnaast verlangt het ATR dat duidelijk wordt welke wijzigingen enkel technisch zijn, en welke wijzigingen materiële gevolgen hebben voor burgers en bedrijven. Tenslotte adviseert het ATR concreet te maken wat burgers en bedrijven anders moeten gaan doen door de wijziging.