De stad Delft als laboratorium

Dat een universiteit een stad kan helpen verduurzamen, is in Delft al snel duidelijk. De werkzaamheden zijn in volle gang voor de aanleg van een aardwarmtenet in de stad, met warmte afkomstig uit een put op de campus van de TU Delft. Het idee voor geothermie als warmtebron kwam van studenten, naar verluidt ontstond het idee zelfs in de kroeg. De universiteit investeerde mee; om de campus te verwarmen, maar ook vanwege allerlei onderzoeksmogelijkheden rondom de boringen.

Ook bij de gemeente viel het idee van de studenten in vruchtbare aarde, want die had al plannen uitgetekend voor een warmtenet in wijken met veel hoogbouw uit de jaren zestig en zeventig. De gemeente ­betrok bedrijven en woningcorporaties en kreeg uiteindelijk de handen op elkaar voor de aanleg van een warmtenet voor in eerste instantie ruim 5.000 en uiteindelijk misschien wel 15.000 woningen.

Een civic university

De verduurzamende samenwerking tussen de TU Delft en de gemeente gaat nog verder, vertelt hoogleraar Woningbouw Dick van Gameren. De werkzaamheden voor het warmtenet bieden nu bijvoorbeeld kansen om de openbare ruimte van de stad opnieuw in te richten, onder meer met hulp van studenten en onderzoekers van de universiteit. Met steun van de universiteit, en allerlei deskundigen op het gebied van landschap en groen, zorgen zij voor vergroening in de vaak kwetsbare wijken van de stad. ‘Dat past goed in plannen om de TU uit de universiteitsbubbel te halen en positiever bij de stad te betrekken’, zegt Van Gameren.

Dat idee van een civic university – deels naar het voorbeeld van University College London, met een op de gemeenschap gerichte campus in de Londense probleemwijk Stratford – werd de afgelopen twee jaar vaak besproken door bestuurders van de TU en de gemeente. Van Gameren herinnert zich de verkiezingscampagne van 2022, toen lokale partijen waarschuwden om niet wéér te stemmen op studentenpartij STIP, een van de grootste politieke partijen van Delft.

‘Er werd letterlijk uitgesproken dat studenten alleen denken aan feesten en na een paar jaar weer weg zijn. We zijn toen doelgericht gesprekken gaan voeren over hoe we de TU echt onderdeel maken van de stad, zodat mensen de universiteit niet zien als een ivoren toren die vooral overlast geeft.’

Nooit meer slopen

Zo kwam er bijvoorbeeld meer steun voor Stichting Herontwikkeling tot Studentenhuisvesting in Delft, een door studenten gerunde organisatie die leegstaande panden omzet in woningen voor studenten en soms ook voor andere woningzoekenden. De afgelopen jaren woonden in het voormalig verzorgingshuis Abstwoude bijvoorbeeld studenten naast sociaal kwetsbare cliënten van een maatschappelijke organisatie. Dat alles met steun van de universiteit en de gemeente, die vergunningen verstrekte voor het tijdelijk bewonen van leegstaande panden. ‘Dat is ook circulair’, benadrukt Van Gameren. ‘Het is iets waar mijn studenten veel mee bezig zijn: nooit meer slopen en nieuw bouwen, maar gebruik maken van wat je al hebt.’

Alles was weg

Stijn van Liefland, beleidsadviseur Circulair bij de gemeente Delft, herkent die inzet van studenten voor een meer circulaire omgang met spullen en materialen. Hij organiseerde afgelopen zomer, samen met studenten en anderen, een Zero Waste Markt tijdens de ontvangstweek aan het begin van het studiejaar. ‘We hebben op het terrein van de TU een dag lang vier containers aan meubels uitgestald, die studenten gratis konden meenemen. De meubels kwamen van de milieustraat, de kringloopwinkel en van een verhuizer die vaak meubels weggooit van mensen die op het laatste moment besluiten iets achter te laten. Het was spannend of we aan het einde van de dag niet alle meubels weer moesten inladen, maar bij de lunch was alles al weg.’

Zero Waste Market

Zo’n Zero Waste Markt was afgelopen winter opnieuw een succes in een Delftse wijk met veel bewoners met lage inkomens. Bij een renovatieproject van een woningcorporatie zijn inmiddels zelfs permanent meubels gratis af te halen. Voor renovaties komen ongeveer elke twee weken zo’n twintig huizen leeg te staan en keren er twintig bewoners juist weer terug. Meubels die bewoners niet meer willen maar wel nog bruikbaar zijn, krijgen een plek in een garagebox. Elke woensdag kunnen andere bewoners die gratis meenemen.

Met dit soort ideeën en de energie om er iets van te maken, helpt de TU volgens Van Liefland de stad groener en meer circulair te maken. ‘Studenten steken graag hun handen uit de mouwen voor circulaire initiatieven. Ze helpen mee meubels te versjouwen en doen werk voor circulaire bedrijven bij de jaarlijkse maatschappelijke dag van veel studentenverenigingen.’

Lees de rest van het artikel in de papieren of online versie van BB#12.