De provincies hebben minister Heerma van Binnenlandse Zaken gemeld dat het meer dan de helft van de gemeenten niet lukt tot structureel sluitende meerjarenramingen te komen.
Provincies slaan alarm over financiële nood gemeenten
In de periode 2027-2029 komt ongeveer de helft van de gemeenten in de financiële problemen.
Zorgkosten
De CDA-bewindsman meldt dat in het Toezichtverslag 2026 aan de Tweede Kamer. Die debatteert morgenmiddag met de minister over de financiën van de decentrale overheden. De problemen ontstaan in de periode 2027-2029. De provincies, in hun rol als toezichthouder op de gemeentefinanciën, stellen dat dit wordt veroorzaakt door de terugloop van de algemene uitkering vanaf 2028 in combinatie met stijgende lasten vanwege de inflatie en de oplopende zorgkosten.
Verhoging belastingen
Omdat de lasten vanwege de inflatie en de oplopende zorgkosten blijven stijgen, leidt dit volgens de provincies in veel gevallen tot tekorten bij gemeenten. ‘Ondanks eerdere oproepen (van gemeenten zelf maar ook van diverse instituten zoals de Raad van State, De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, de Rijksuniversiteit Groningen en de Raad voor het Openbaar Bestuur) komt het rijk niet met structurele oplossingen’, zo geven de provincies aan. Daarmee houdt de voortdurende onzekerheid bij gemeenten over de te verwachten inkomsten nog steeds aan. En dat noopt gemeenten vooralsnog zelf oplossingen te zoeken. Die vinden ze, zo blijkt uit het analyseren van de gemeentebegrotingen, in een combinatie van bezuinigen op de uitgaven, verhogen van lokale belastingen en het inzetten van de reserves. Verder benoemen de toezichthouders een aantal onzekerheden, zoals onzekerheid over de omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, de herijking van het gemeentefonds, de tekorten bij de jeugdzorg, onduidelijkheid over de benodigde meerjarige investeringen en de krapte op de arbeidsmarkt.
Personeelsuitgaven
De provinciale toezichthouders constateren echter ook dat ondanks de begrote tekorten, ruim acht op de tien gemeenten in de laatste jaarrekening (2024) een positief resultaat laten zien. De belangrijkste redenen daarvoor zijn dat vooraf de investeringsuitgaven te hoog worden geraamd, net als de personeelsuitgaven. De eigen belastinginkomsten worden juist te laag geraamd. Ook een belangrijke rol speelt dat het rijk gedurende het jaar met extra middelen komt, die gemeenten dan niet meer kunnen uitgeven.
Gedeelde verantwoordelijkheid
Het kabinet heeft volgens Heerma ‘oog voor de financiële positie van gemeenten en is zich ervan bewust dat het een gedeelde verantwoordelijkheid is van rijk en gemeenten om samen aan de balans tussen ambities, taken, middelen en uitvoeringskracht te werken.’
Het commissiedebat Financiën decentrale overheden vindt plaats op 10 juni 2026, tussen 14.00 en 18.00 uur.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.