Samenwerken vergt grondige regiekennis

Stralend poseren drie positivo’s voor de groep journalisten. Drie lijsttrekkers brengen enthousiast hun verhaal waarmee ze aan de slag gaan. Het wordt een feestje voor de kiezer in goede gezondheid die drie keer per jaar met vakantie kan. Zo blijft de grootste subsidie van de hypotheekrenteaftrek bestaan over de rug van de allerjongste tot de alleroudste pechvogel. ‘Samenwerkingskabinet’ duikt op als centrale term. Wat er precies mee bedoeld wordt blijft duister. Benieuwd of dit iets anders is dan polderen.

Overigens ligt de kans voor maatschappelijk samenwerken bij gemeenten. Op dit moment zijn de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen in volle gang. Websites zijn opgepoetst, plaatjes gefotoshopt en campagneteams geactiveerd. Bij alle partijen gaat het om woningen bouwen, de wijken in, ondernemers ruimte geven, straten schoonhouden, veiligheid voorop en het bestuur wordt ook beter. Juist hier ligt voor politieke partijen samenwerken met de samenleving voor het oprapen. Hieraan leidinggeven door gemeentebesturen vergt kennis van regisseren langs drie lijnen.

Allereerst de politici die zich geregeld hardop afvragen waarom inwoners zo weinig betrokken zijn bij hun werk. Die vraag alleen al is veelzeggend. Er wordt immers tot diep in de avond vergaderd. Maar inwoners vragen niet om meer maar om eerlijk en daadkrachtig beleid waarbij hun feedback is verwerkt. In plaats daarvan worden mensen naar de mond gepraat en nog veel vaker af geserveerd met procedures zoals in mijn column. De sociologische wetenschap leert niet voor niks dat samenleven om wederkerigheid draait.

De sociaal-ruimtelijke wetenschap leert de tweede lijn. Inwoners willen in de eerste plaats een schone, veilige leefomgeving en weten ook hier het beste hoe en wat te doen. Inzet van stadsmariniers in enkele steden laat zien hoe dit werkt. Graffiti meteen weg, vuilnisbakken leeg, straten geveegd en niet morgen maar vandaag. De sterke correlatie tussen basiszorg schoon en veilig, samen met bewoners opgezet, geeft vertrouwen. Voorwaarde is wel dat vervuiling niet loont en handhaving zichtbaar en consequent is zonder aanziens des persoon of cultuur. Zo zijn handhavers de steun van de buurt.

De derde lijn is het echte werk waarbij ambtenaren, op welke plek ook actief, geen AI-ChatBot maar levend aanspreekpunt voor inwoners zijn. Dus op kantoor, in de wijk en op straat. Een ambtenarencultuur van luisteren, bemiddelen en bewoners met elkaar in contact brengen vormt een nieuwe hybride professional. Ambtenaren die opbouwwerk kenmerken in huis hebben. Zo ontstaat ruimte om het sociologische basisprincipe van wederzijdse afhankelijkheid nog dieper te laten doordringen in het lokale weefsel.

Samen heeft iedereen dezelfde taak. Geen geschreeuw in irritante tweets of nutteloze moties van wantrouwen maar laten zien wat wel werkt. Deel op sociale media continu voorbeelden uit verschillende buurten en straten. Laat naast politici, partijen en ambtenaren ook inwoners leren door ervaringen te verspreiden en te verbinden. Positieve verhalen werken aanstekelijk en remmen polarisatie. Paradoxaal genoeg verschaft het de overheid het gezag om tegelijkertijd scherpe grenzen te trekken. Zo dichten gemeenten de kloof tussen optimisten en sceptici, praktisch en theoretisch opgeleiden, verschillen in afkomst, religie en denken. In het begin nog wat ups en downs maar met inzet van de juiste regiekennis betaalt het zich uiteindelijk dubbel en dwars terug.