Er zit een maximale draagkracht aan wat hogere overheden kunnen afwentelen aan taken op het gemeentebestuur. ‘Je moet accepteren dat als die gemeenteraad een besluit niet kan dragen, het dan teruggaat en dat dan de provincie of het rijk inpast.’
Podcast: ‘Er zit een grens aan afwentelen op de gemeente’
Voor sommige besluiten moet de gemeenteraad kunnen zeggen dat zij die niet kunnen dragen en dat rijk of provincie het zelf moeten inpassen.
Eigen afweging maken
Dat zegt Geerten Boogaard, hoogleraar decentrale overheden aan de Universiteit Leiden, alwaar hij de Thorbecke-leerstoel bekleedt, in de podcast Verstand van Verkiezingen van Binnenlands Bestuur. Hij reageert op de vraag in hoeverre de gemeenteraad moet luisteren naar gevoelens en sentimenten van boze bewoners die de straat op gaan tegen bijvoorbeeld de komst van een azc in de gemeente. ‘Raadsleden moeten gewoon volwaardig gemeenteraadslid blijven in die zin dat ze hun eigen afweging daarin moeten blijven maken’, aldus Boogaard.
Tegen kunnen stemmen
‘Als jij vindt dat de burgers die ertegen protesteren gelijk hebben, omdat het te vaak en te veel op dezelfde plek is, dan is het de eerste verantwoordelijkheid om een plek te bedenken in bijvoorbeeld een dure villawijk, waar nog nooit iets is gebeurd en waar ze zelfs een hospice wegprocederen. “Nou, dan ga ik daar ook eens iets iets neerzetten.” Dat zou ik dan een hele stoere actie van je vinden als gemeenteraadslid. Je blijft dus verantwoordelijk voor het geheel, zeker als het een verdelingsvraag is. Maar als jij echt vindt dat het niet aan de gemeente is om dat te doen, dan moet je de vrijheid houden om daar tegen te kunnen stemmen.’
Rijk moet inpassen
Boogaard weet wel dat de verantwoordelijkheid en verplichting blijven bestaan. ‘Maar als die lokaal niet gedragen kan worden, dan moet het rijk inpassen. Daar moet het rijk gewoon zeggen: wij hebben ook bevoegdheden, wij gaan hem toch plaatsen.’ Het kan de lokale politiek volgens Boogaard ook helpen als men op tijd zegt: dat krijgen raadsleden niet verkocht, omdat de nadelen bijvoorbeeld heel specifiek in die ene locatie zitten. ‘Dan moet een afweging op een ander niveau worden gemaakt en dan moet dat ook gebeuren. Ik vind dat we een grens moeten stellen aan dat wat je nog kunt afwentelen.’ Als de provincie of het rijk die verantwoordelijkheid dan ook nemen, ‘dan weet je ook wie het gedaan heeft en dan weet je waar je tegen kunt zijn’.
Raadsleden lopen weg
Maar Boogaard heeft het idee dat dit te weinig gebeurt en we van alles bedenken en dan naar de raadsleden kijken. ‘Dat zijn dan de “sukkels die het niet uitgelegd krijgen aan hun eigen achterban”. En dat zal ongetwijfeld voor een deel waar zijn en dan moeten ze ook beter hun best doen. Maar tegelijkertijd moet het mogelijk zijn dat raadsleden erop terugkomen en zeggen: wij kunnen dit niet dragen. Sterker nog, als je dat niet doet, dan lopen raadsleden weg en dan hou je niks over.’
Minder leuk
En dat zie je volgens Boogaard nu al gebeuren. ‘Het wordt steeds minder leuk om raadslid te zijn en ik kan me dat eerlijk gezegd ook wel voorstellen.’ Hij wijst erop dat mensen de lokale politiek in gaan, omdat ze graag willen dat er een straatje bij komt of ze een bepaalde voorziening willen hebben of je hebt een bepaald idee waar je voor loopt. ‘En het enige waar je voortdurend de straat voor op moet, is een windmolen die is geplaatst door iemand die zei dat het moet en een azc dat is geplaatst door iemand die zei dat het moet. En de netcongestie is op een manier opgelost waar mensen boos over zijn, of juist niet. Kortom, alleen maar opdraaien voor keuzes waar je zelf geen invloed op hebt gehad. Daar zou ik ook niet voor de gemeenteraad in gaan.’
Maximale draagkracht
Volgens Boogaard kun je het lokaal bestuur, of in ieder geval de lokale politiek, ook te veel belasten met dingen die de stemming er zodanig uithalen dat al die raadsleden afhaken. ‘Dan heb je geen lokale democratie meer en dan zijn we veel verder van huis. Er zit dus een maximale draagkracht aan wat je kunt afwentelen aan taken op het gemeentebestuur.’ Hij noemt als voorbeeld West Betuwe waar een radarstation gepland staat. ‘Dat moet dan, omdat het nationaal belang zegt dat die radar daar moet komen, want dan kan je het meest ver Duitsland in kijken, geloof ik. Dat is een prima afweging die je dan zo maakt. En dan moet het rijk dat inpassen en West Betuwe de ruimte geven om heel erg tegen te zijn.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.