In 2006 werd in Nederland definitief een einde gemaakt aan het gebruik van stemcomputers, die sinds het einde van de jaren ’90 in gebruik waren. Sindsdien stemmen we weer met het rode potlood en het (te) grote papieren stembiljet. Ook in België stemt men sinds het einde van de jaren ’90 met stemcomputers. Dat startte met een kleine twintig gemeenten, maar sinds 1999 stemt de meerderheid van de gemeenten met computers. In 2012 en 2014 introduceerde België bovendien de nieuwste generatie elektronische stemsystemen van het bedrijf Smartmatic.
Keren Belgische verkiezingen terug naar potlood en papier?
Verouderde stemcomputers baren Belgische gemeenten zorgen. Deskundigen adviseren om ze bij de volgende verkiezingen niet meer te gebruiken.
Technisch afgeschreven
Maar bij de komende verkiezingen in 2029 dreigt het gebruik van stemcomputers in België onder druk te komen door verouderde stemapparatuur. In grote delen van het land is digitaal stemmen nog steeds de norm, maar veel gemeenten beschikken over stemcomputers die technisch zijn afgeschreven of waarvan de contracten aflopen. Als de vervanging niet snel wordt ingezet, ligt een terugkeer naar stemmen met potlood en papier reëel op tafel.
En dat is een groot probleem, want in het jaar 2029 vinden er nogal wat verkiezingen plaats bij onze zuiderburen: behalve de landelijke (federale) verkiezingen zijn er ook verkiezingen voor het Vlaams Parlement, het Waals en Duitstalig Parlement en het Europees Parlement.
Einde van de levensduur
Uit evaluaties na de verkiezingen van 2024 blijkt dat het draagvlak voor digitaal stemmen bij gemeenten onverminderd groot is. Meer dan 90 procent van de gemeentelijke coördinatoren van verkiezingen is tevreden tot zeer tevreden over het digitale stemsysteem. Tegelijkertijd waarschuwen zij dat de huidige apparatuur het einde van haar levensduur nadert. Ook deskundigen adviseren om de bestaande stemcomputers bij de volgende verkiezingen niet meer te gebruiken, omdat technische storingen een vlotte stembusgang kunnen belemmeren.
Doorlooptijd van vier jaar
De knelpunten zijn niet alleen technisch, maar vooral bestuurlijk. De aanschaf van nieuwe stemcomputers vergt jaren voorbereiding en moet via gezamenlijke afspraken tussen verschillende bestuurslagen verlopen. De totale doorlooptijd wordt geschat op vier jaar. Gemeenten en koepelorganisaties waarschuwen daarom dat uitstel nu vrijwel automatisch leidt tot problemen later.
Tientallen miljoenen
De geschatte kosten voor de vernieuwing lopen in de tientallen miljoenen euro’s. Besturen benadrukken dat die investering noodzakelijk is om verkiezingen efficiënt, betrouwbaar en toegankelijk te houden. Volgens hen is een terugkeer naar potlood en papier niet alleen een stap terug in de tijd, maar ook een risico voor de organisatie en de snelheid van toekomstige verkiezingen.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.