Ruim 65 procent van de bouwambtenaren die meegewerkt hebben aan een recente enquête van Binnenlands Bestuur zijn ongerust over het nieuwe stelsel op het bouwtoezicht. Deze ambtenaren hebben weinig vertrouwen in de werkwijze van de kwaliteitsborger en het stelsel. Ze zijn bang dat gemeenten als Bevoegd Gezag de schuld krijgen bij calamiteiten, terwijl ze niet meer verantwoordelijk zijn voor het toezicht. Snijdt al die kritiek hout?
Bouwtoezicht: vroeger was alles beter, toch?
De Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) reageert op het onderzoek van Binnenlands Bestuur.
Als we afgaan op de feiten is dat nog niet met zekerheid te zeggen. De Wet Kwaliteitsborging Bouw (WKB) is per 1-1-2024 in werking getreden. Alleen voor nieuwbouwprojecten in gevolgklasse 1 (de relatief simpele projecten). Omdat ontwikkelaars vlak voor de deadline nog veel projecten onder het oude regime indienden, groeide de stroom startmeldingen pas rond de zomer van 2024. Gezien de doorlooptijd betekent dit dat er begin 2026 nog alleen kleine projecten opgeleverd zijn. Veel van de opvattingen die de deelnemers aan de enquête deelden, zijn vooral gebaseerd op verwachtingen, niet op feiten.
De Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) is in 2024 als publieke waakhond gestart met de monitoring van het nieuwe stelsel. Allereerst monitoren we de particuliere partijen: instrumentaanbieders en kwaliteitsborgers, maar ook de sancties die opgelegd worden als partijen zich niet aan de kwaliteitseisen houden. Daarnaast doen we steekproefgewijs (5 procent) onderzoek op bouwplaatsen naar de kwaliteit van projecten. Daarover rapporteren we in ons jaarverslag, dat met het groeiende aantal projecten een steeds beter beeld geeft van de Nederlandse bouwkwaliteit.
Wij hebben ook de ambitie om de afhandeling van non-conformiteitsmeldingen in kaart te brengen. Dat zijn situaties waarbij de kwaliteitsborger aan het eind van een project constateert dat het niet (geheel) aan het BBL voldoet. B&W moeten dan besluiten of een bouwwerk wel of niet in gebruik kan worden genomen. Die laatste optie is een paardenmiddel dat je als wethouder natuurlijk alleen inzet als er grote veiligheidsrisico’s zijn. In andere gevallen kan de opdrachtgever het bouwwerk gewoon gebruiken, maar die kan wel, met betere documentatie dan vroeger, de aannemer privaatrechtelijk aanspreken.
Gemeenteambtenaren en wethouders maken zich hier veelvuldig druk om. Dat is bijzonder, want ook vóór 1 januari 2024 gebeurde het om de haverklap dat een project niet -volledig- aan het BBL/Bouwbesluit voldeed. Dat was alleen niet altijd zichtbaar voor de buitenwereld. In het nieuwe stelsel is dit transparanter, inclusief de verschillen in beleid tussen gemeenten. Dat zou tot interessante discussies in gemeenteraden kunnen leiden. Wat mij betreft zéér gewenst.
Natuurlijk zal de komende jaren nog moeten blijken of de WKB in alle opzichten werkt en of de TloKB zijn ambities waarmaakt. Maar het nieuwe stelsel is transparant, in tegenstelling tot de oude situatie. Gemeenten zijn nu nog steeds verantwoordelijk voor het bouwkundig toezicht in gevolgklassen 2 en 3, bij verbouwing/renovatie en in de bestaande voorraad. Dat vind ík zorgwekkend, want daar zijn de risico’s op dit moment verreweg het grootst. Het belangrijkste is dus dat gemeenteambtenaren, burgemeesters en wethouders goed geïnformeerd dienen te worden, zodat ze hun toezichthoudende taak kunnen waarmaken.
Paulus Jansen, bestuurslid TloKB
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.