Het vervroegen van termijnen voor tussentijdse verkiezingen heeft meer nadelen dan voordelen. Dat schrijft de VNG als inbreng voor het Kamerdebat over de verkiezingen dat aanstaande donderdag plaatsvindt. Ook wijst de VNG erop dat de werkelijke kosten voor de organisatie van verkiezingen veel hoger zijn dan de vergoeding ervoor van het rijk.
VNG: nadelen tussentijdse verkiezingen groter dan voordelen
De nadelen van het vervroegen van termijnen voor het organiseren van tussentijdse verkiezingen zijn groter dan de voordelen, stelt de VNG.
40 procent vergoed
Nu wordt slechts 40 procent van de kosten vergoed via het gemeentefonds, schrijft de vereniging. Dat komt neer op 40 miljoen euro. Er ontbreekt structureel 70 miljoen euro, want de totale kosten van de organisatie van verkiezingen zijn om en nabij 110 miljoen euro, zo blijkt uit onderzoek uit 2024. ‘De uitkomsten van dit rapport hebben nog niet tot wijziging van de bekostiging geleid, terwijl uw Kamer daar in het verleden wel om heeft gevraagd. Gemeenten wachten nog op actie van de minister van BZK.’
Structurele financiering nodig
De bekostiging vanuit het gemeentefonds gaat nog steeds uit van één verkiezing per jaar, terwijl de realiteit laat zien dat er vaker tussentijdse verkiezingen plaatsvinden. De VNG noemt de motie-Timmermans cs. die in juni vorig jaar het demissionaire kabinet opriep om financiële middelen beschikbaar te stellen aan gemeenten voor het organiseren van de tussentijdse Tweede Kamerverkiezingen van afgelopen jaar. Daarop trok het kabinet60 miljoen extra uit voor de organisatie daarvan. ‘Gemeenten pleiten echter voor structurele financiering van deze kerntaak, in lijn met de Financiële Verhoudingswet.’
Het organiseren van tussentijdse verkiezingen zou toch een uitzonderlijke situatie moeten zijn
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Aanzienlijke taakverzwaring
Onlangs opperde de Kiesraad dat er mogelijkheden zijn om tussentijdse verkiezingen eerder te laten plaatsvinden, namelijk binnen 90 dagen in plaats van ruim 150 dagen. De VNG zegt blij te zijn met het onderzoek hiernaar, maar vraagt zich af of er draagvlak is voor verdere verkenning van de uitvoering van de adviezen en de daarmee gemoeide kosten. Volgens de vereniging brengt het voorstel om te komen tot een structurele organisatievorm binnen een gemeente om verkiezingen te organiseren voor de meeste gemeenten een aanzienlijke taakverzwaring en extra kosten met zich mee. En tot nu toe worden die kosten niet volledig en structureel vergoed. De VNG wil daarom eerst een verbetering van het proces, alvorens onderzoek te doen naar de kosten en gevolgen van een lastenverzwaring van organisatie en uitvoering.
Uitzonderlijke situatie
De Kiesraad stelde dat de voorbereiding van de verkiezingen ook best kan plaatsvinden in de (zomer)vakantieperiode, al is er dan wel extra geld nodig voor de inzet van mensen en middelen. Volgens de VNG zijn investeringen echter geen garantie voor succes, want tijdens vakanties zijn er minder mensen beschikbaar, verhuurders van locaties minder bereikbaar en er minder ruimtes beschikbaar. Daarnaast zouden medewerkers uitsluitend beschikbaar moeten zijn voor verkiezingen, waardoor ze vanuit Burgerzaken niet kunnen worden ingezet voor andere essentiële zaken. ‘Dit gaat ten koste van de dienstverlening richting inwoners.’ Aan structurele paraatheid zullen gemeenten veel geld kwijt zijn. Er zitten kortom meer nadelen dan voordelen aan de voorstellen. ‘Het organiseren van tussentijdse verkiezingen zou toch een uitzonderlijke situatie moeten zijn.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.