Amsterdamse commissie integriteit toch volledig extern

De gemeenteraad van Amsterdam wacht al vijf jaar op de instelling van een commissie integriteit, maar deze lijkt nu toch echt vorm te gaan krijgen. Anders dan het college in eerste instantie beoogde, zal de commissie niet ‘gemengd’, maar volledig extern zijn.

Juridische bezwaren

Dat laat burgemeester Halsema weten in een brief aan de raad. Eind januari is met het Instellingsbesluit Commissie Integriteit Gemeente Amsterdam (CIGA) al een formele start gemaakt met de commissie, schrijft de burgemeester. Een deel van de CIGA in oprichting kwam afgelopen december en januari bij elkaar om met elkaar te spreken over de vorm van de commissie, de onafhankelijkheid, taken en bevoegdheden. Toen bleek echter dat het instellen van de eerder voorgestelde gemengde commissie op ‘juridische bezwaren’ stuitte, ‘met name vanwege de rol van de burgemeester in deze commissie bij de totstandkoming van de adviezen en de verantwoording daarvan richting raad’. ‘Dit hernieuwde inzicht heeft het college doen besluiten om een volledig externe commissie in te richten met een meer onafhankelijke rol. Dit is in lijn met het raadsinitiatief.’

Onafhankelijkheid waarborgen

Op 10 februari 2021 dienden de toenmalige raadsleden Taimounti (DENK), Mbarki (PvdA), Veldhuyzen (BIJ1), Ceder (CU) en Van Soest (PvdO) een initiatiefvoorstel in, waarin werd gevraagd om een commissie integriteit. Daarbij ging de voorkeur uit naar integriteitsexperts die ‘zelf niet direct onderdeel zijn van de gemeentelijke organisatie zijn, zodat daarmee de onafhankelijkheid en onpartijdigheid wordt gewaarborgd’. Het toenmalig college wees erop dat de gemeente in het verleden een commissie integriteit had die bestond uit de burgemeester, de wethouder personeel, de gemeentesecretaris, diverse directeuren en een stadsdeelbestuurder. ‘Deze commissie nam periodiek kennis van het gevoerde integriteitsbeleid en adviseerde bij complexe beleidsbeslissingen.’ Het college stelde voor deze commissie nieuw leven in te blazen.

Nieuwe commissie

In die commissie zouden dan de burgemeester, de gemeentesecretaris, een hoogleraar en een vertegenwoordiger van een onafhankelijk instituut, zoals het College voor de Rechten van de Mens en het hoofd van Bureau Integriteit als secretaris plaats moeten nemen. Maar daar is de burgemeester nu dus op teruggekomen. Als voorzitter van de nieuwe commissie is Leonie Heres, universitair hoofddocent bestuurskunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam en bijzonder hoogleraar Integriteit van het Lokaal Bestuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, benoemd. Ook neemt mr. Veni Naganathar plaats in de commissie. Zij werkt al ruim tien jaar in het staats- en bestuursrecht en is lid lid van het College voor de Rechten van de Mens. Met een derde lid, die vanuit een achtergrond van openbaar bestuur zitting kan nemen in de CIGA, wordt nog gesproken.