Verkopen eigen huis bij schuldhulp lang niet altijd nodig

Het is een hardnekkige misvatting dat huiseigenaren die in de schuldsanering raken altijd hun huis moeten verkopen om hun schulden af te lossen. Een misvatting die tot grote spijt van branchevereniging NVVK er ook toe leidt dat mensen met een koopwoning minder snel geneigd zijn om schuldhulp aan te vragen. Steeds meer kredietverstrekkers zijn bereid mee te werken aan een duurzame oplossing, waardoor iemand soms zelfs direct schuldenvrij is. Samen met de Haagse Gemeentelijke Kredietbank (GKB) wordt nu gewerkt aan een oplossing voor wanneer de geldverstrekker niet kan of wil meewerken.

Proeftuin

Ellen Hennekens is als beleidsadviseur namens de NVVK verbonden aan de zogenaamde ‘Proeftuin hypotheken’. Die proeftuin is inmiddels al ruim een jaar onderweg, maar heeft recentelijk wel een vlucht genomen dankzij het aansluiten van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Ondanks de inzet van de betrokken partijen blijft de misvatting dat huiseigenaren die schuldhulpverlening nodig hebben, gedwongen hun huis moeten verkopen, nog steeds heersend. Niet alleen onder schuldenaren, maar ook onder professionals.

Misvatting

‘Het is heel vervelend dat dit idee bestaat’, zegt Hennekens. ‘Want het is zeker niet altijd nodig en ook niet altijd wenselijk dat iemand zijn huis moet verkopen.’ Zo vertelt ze over een casus van een gepensioneerde ex-ondernemer met een schuld van 300.000 euro, wonend in een huis dat ook nog eens helemaal was aangepast naar de behoeften van de gehandicapte zoon in het gezin. ‘In zo’n geval zou het verkopen van het huis om de geschatte overwaarde van 35.000 euro zo’n ontwrichting betekenen, dat je iemand echt van de regen in de drup helpt. De overwaarde is bij een dergelijke schuld als een druppel op een gloeiende plaat.’

Huis verkopen vaak niet altijd de beste optie

‘Het klopt dat je als schuldenaar in basis je beschikbare vermogen moet inbrengen. En als je forse overwaarde hebt in je woning dan moet je daar ook zeker wat mee. Maar, door direct ‘de hut te verkopen’ kunnen de problemen op den duur zelfs groter worden. De woonlasten van een nieuwe woning zijn vaak veel hoger, als het al lukt om iets nieuws te vinden. En dat is nog los van de maatschappelijke impact die het heeft wanneer iemand zijn huis moet verlaten. Het kan echt anders.’

Regen in de drup

Dat moeten schuldhulpverleners dan wel weten. En dat is niet altijd het geval, vertelt Hennekens. ‘Het vraagt kennis en kunde, maar ook lef om als hulpverlener richting de schuldeisers duidelijk te maken waarom verkoop van het huis geen wenselijke optie is. En één halte terug: om met kredietverstrekkers in overleg te treden over het herfinancieren van de woning. We hebben het bij schuldhulp over een gemiddelde schuld van ongeveer 40.000 euro, terwijl huiseigenaren niet zelden zitten op een overwaarde, met uitschieters naar 150.000 tot 200.000 euro. Met een gedeeltelijke herfinanciering – uiteraard mits financieel haalbaar - is iemand dan direct van alle schuldeisers af.’

Afspraken met banken

Banken zijn steeds vaker bereid mee te werken aan zo’n herfinanciering. ‘Via de commerciële kant van een kredietverstrekker kom je er als klant vaak niet doorheen. Maar wij hebben inmiddels samenwerkingsafspraken met de tien grootste kredietverstrekkers.’ Toch komt het nog steeds voor dat een bank niet kan of wil meewerken. ‘In dat geval loop je als woningbezitter, maar ook als professional vast. Wanneer de schuldeisers vervolgens ook niet akkoord gaan met een oplossing waarbij geen aanspraak wordt gemaakt op het eigen vermogen dat in het huis zit, is verkoop van de woning helaas nodig om de schulden op te kunnen lossen.’

Haagse Kredietbank

Via de proeftuin willen de NVVK en de Haagse Kredietbank een alternatief bieden buiten de markt om. De GKB vervult in Den Haag al jaren de rol van geldverstrekker voor inwoners die vastlopen bij hun eigen hypotheekverstrekker. Via de proeftuin wordt een poging gedaan meer gemeenten te helpen door hypothecaire leningen aan hulpvragers te verstrekken. De gemeente Rotterdam stapte vorig jaar al in. ‘Nu de NHG ook is aangesloten om deze Haagse kredieten te borgen neemt de belangstelling toe. Onder kredietverstrekkers, maar ook onder gemeenten. Iedereen wordt een beetje wakker. Dat is goed, want we moeten echt van de misvatting af dat je als huiseigenaar de klos bent wanneer je hulp zoekt voor je schuldenproblematiek.’

'Elkaar in de tang'

‘Mensen met een eigen huis komen door deze misvatting veel minder snel bij de schuldhulp. Dat is ontzettend zonde, en ook iets waar we als betrokken partijen echt iets aan kunnen veranderen. We hebben elkaar in het werkveld eigenlijk een beetje in de tang. De banken en de cliënten zijn bang van de schuldhulp, en andersom, terwijl het in iedereens belang is dat iemand tijdig geholpen wordt, waar mogelijk met woningbehoud.’