Na een suïcidepoging is de kans op herhaling groot. Direct goede opvang daarna is van levensbelang en bewezen effectief. In de regio Den Haag wordt daarom een aantal cliënten opgevangen door casemanagers van project Sumona. De gemeente betaalt alle kosten. Hoe zet je zo’n project op in het kader van suïcidepreventie? ‘Kleinere gemeenten kunnen best leunen op grotere gemeenten’.
Regio Den Haag zet in op vangnet na een zelfmoordpoging
‘Zestig procent van de mensen die een suïcidepoging doet, ontvangt geen zorg’
Ernstige relationele problemen, (seksueel) geweld en uiteindelijk een trauma. Dat was in een notendop de achtergrond van een jonge vrouw die casemanager Angelique van Ravesteijn begeleidde na een suïcidepoging. Via de spoedeisende hulp van het ziekenhuis werd ze doorverwezen naar project Sumona, een afkorting voor suïcidepreventie, monitoring en nazorg. ‘Vervolgens hebben we samen een plan gemaakt’, vertelt Van Ravesteijn. ‘We hebben gekeken naar: wat wil je en wat past bij jou? Psychologische hulp was gewenst, maar daar is meestal een lange wachttijd voor. Daarom zijn we ook praktisch aan de slag gegaan. Dit meisje deed een opleiding en kon vanwege de mentale problemen haar stage niet meer voortzetten. Ik heb contact gezocht met de school en ervoor gezorgd dat ze weer een mentor en begeleiding kreeg, zodat ze in de tussentijd verder kon met school.’
Schulden
Deze casus is kenmerkend voor de hulp die de casemanagers van Sumona bieden. Die ondersteuning is praktisch en op maat gemaakt voor de betreffende cliënt. De achtergrond van suïcidaliteit is vaak complex en divers. De casemanagers zien mensen van allerlei leeftijden die een suïcidepoging doen vanwege uiteenlopende problematiek. Denk aan relationele problemen, schulden of moeilijkheden in de thuissituatie. Uit onderzoek blijkt dat opvang en begeleiding na een suïcidepoging een van de meest effectieve interventies is. De kans op herhaling is namelijk groot. ‘Onze hulp is vrijwillig. Wij zijn een extra vangnet’, legt Van Ravesteijn uit. ‘Het beter leren omgaan met suïcidale gedachten is een kernelement in ons traject. Maar wij volgen geen zorgprotocol en behandelen niet. Juist daardoor kunnen we erg flexibel zijn. Wij gaan bijvoorbeeld ook wel eens mee naar een afspraak met de schuldhulpverlening als een cliënt daar behoefte aan heeft. Wij staan echt naast een cliënt en proberen er samen voor te zorgen dat iemand op de juiste plek terechtkomt.’
Cijfers lager
Al sinds 2007 bestaat in Den Haag opvang na een eerste suïcidepoging. Aanvankelijk was deze voorziening alleen bedoeld voor jongeren. Sinds 2017 is de doelgroep verbreed. Vanaf 2023 is de hulp bovendien niet meer alleen gericht op mensen die een suïcidepoging hebben gedaan, maar ook beschikbaar voor personen met zelfmoordgedachten. Cliënten worden onder meer doorverwezen via de crisisdienst, de spoedeisende hulp van ziekenhuizen en huisartsen. ‘De recidive na contact met Sumona is inderdaad aantoonbaar klein’, zegt Gijs Jordaan, directeur van Indigo Preventie, onderdeel van ParnassiaGroep, dat Sumona uitvoert. ‘In de regio Den Haag is dat gemiddeld vijf procent, terwijl het cijfer landelijk op zestien procent ligt.’ Ursula Dewkalie, manager bij Indigo, is voorzichtiger. ‘Het klopt dat de cijfers in Den Haag lager liggen. Maar voor echt goed onderzoek hebben we meer data nodig.’
Zorgverzekering?
De gemeente Den Haag maakt zich al jaren hard voor suïcidepreventie en betaalt de volledige kosten voor Sumona. Schotten in de zorg en gekibbel tussen partijen over wie wat moet betalen, worden op deze manier vermeden. Jordaan: ‘Zestig procent van de mensen die een suïcidepoging doet, ontvangt geen zorg. Er is dus niet zomaar financiering voor deze groep. Voor mensen die wel zorg krijgen, kan Sumona aanvullend zijn op de behandeling en dus wel onder de zorgverzekering vallen.’ Deze constructie werkt goed. Maar of het uiteindelijk terecht is dat de gemeente alle kosten voor haar rekening neemt, kun je in twijfel trekken, vindt Saskia Oostrom, programmamanager mentale gezondheid bij de gemeente Den Haag. ‘Een partij als een zorgverzekeraar zou wellicht ook iets kunnen bijdragen.’
Hard werken
Hoe is het project opgezet? Al jaren geleden sloot de gemeente Den Haag convenanten met ziekenhuizen en crisisdiensten, die cliënten vervolgens kunnen doorsturen naar Sumona. Omdat Sumona nu ook openstaat voor mensen met suïcidale gedachten die nog geen poging hebben gedaan, is er inmiddels ook contact met de huisartsenkoepel en partners in het sociaal domein. Toch is het hard werken om de club bij elkaar te houden, meent Dewkalie van Indigo. ‘We hebben een stuurgroep met een vertegenwoordiging van alle partners die eens in de drie maanden bij elkaar komt. Verder geven we minstens een keer in de drie maanden scholing op de spoedeisende hulp, de crisisdienst en de intensive cares. Ook om in beeld te blijven bij nieuw zorgpersoneel. Verder gaan we langs bij huisartsenpraktijken en geven we netwerktrainingen aan onze netwerkpartners in het sociaal domein.’
Vier ton
Sumona kost de gemeente Den Haag zo’n vier ton per jaar. Vanuit het rijk krijgt de gemeente nu jaarlijks 430.000 euro voor suïcidepreventie. Toch is het budget net niet voldoende. De gemeente zet op dit gebied namelijk ook andere interventies in. Oostrom adviseert gemeenten die met Sumona willen starten om een goede uitvoeringspartner te zoeken die al een lokaal netwerk heeft. En dat is niet per se de ggz of een andere organisatie die zich bezighoudt met mentale gezondheid. ‘Belangrijk is dat de organisatie outreachend is en zich richt op preventie’, licht ze toe. ‘Ggz-instellingen zijn van oudsher veel meer naar binnen gericht. Niet iedere ggz-organisatie heeft zo’n tak.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.