Gemeenten zouden meer moeten handelen vanuit de menselijke maat, en minder focussen op controle en regels. Daar is nog niet altijd sprake van als het gaat om aanvragers van de bijstand, blijkt uit een nieuw rapport van de Arbeidsinspectie. En dat leidt tot ongelijke behandeling tussen aanvragers.
Mensen die bijstand aanvragen worden ongelijk behandeld
Meer handelingsruimte voor ambtenaren moet maatwerk opleveren voor bijstandsaanvragers. Dit kan leiden tot meer ongelijkheid.
De mens centraal of ongelijke behandeling?
De vernieuwde Participatiewet zou de bijstand menselijker, eenvoudiger en minder streng moeten maken. Er moet meer handelingsruimte en vrijheid worden geboden, zodat inkomensconsuleten beter tegemoet kunnen komen aan de omstandigheden van wie bijstand aanvraagt.
Zo kan een consulent bijvoorbeeld besluiten de bijstand op een later moment in te laten gaan, omdat dat beter aansluit bij de omstandigheden van de aanvrager. Of om meer flexibel te zijn als een aanvrager na een verhuizing twee weken te laat bijstand aanvraagt.
In theorie een goed plan om maatwerk toe te passen per aanvrager, maar in praktijk leidt dat gebrek aan regels en kaders er juist toe dat aanvragers een andere behandeling krijgen.
Dit gaat er mis
Waarom gaat het mis? Gemeenten benutten de mogelijkheden binnen de Participatiewet verschillend, blijkt uit het rapport. Sommige inkomensconsulenten maken veel gebruik van de handelingsruimte, terwijl anderen weer vasthouden aan de meer traditionele kaders en regels. Het maakt, kortom, uit in welke gemeente je bijstand aanvraagt en wie vervolgens je consulent is.
Daarnaast constateren de onderzoekers dat niet alle consulenten over voldoende vaardigheden en kennis beschikken. Er is vraag naar meer tijd en ruimte voor opleiding. En die tijd is schaars. Niet alleen als het gaat om opleiding en training, maar uit de interviews blijkt ook dat niet alle consulenten de ruimte hebben om de omstandigheden van de aanvrager goed in kaart te brengen. Gebrek aan tijd en een hoge werkdruk worden in een aantal gemeenten gezien als een belemmering om maatwerk te bieden.
Angst
Uiteindelijk is het ook een kwestie van omdenken en op een andere manier de aanvraag aanvliegen. Creatief denken en oog hebben voor de impact van besluiten, kan helpen voor de aanvrager. Vaste denkpatronen zitten daarbij in de weg. Maar veel consulenten vinden het juist spannend om die handelingsruimte te pakken en niet te vervallen in regels en kaders. Ze voelen zich geremd door de angst te worden teruggefloten.
Hoe dan wel?
Er is behoefte aan waarden over hoe gemeente de inwoners tegemoet willen treden. Dat zou toch een meer concrete vertaalslag moeten krijgen, zodat er meer houvast is voor de desbetreffende ambtenaren. Er zou een gedeelde visie moeten zijn over hoe gemeenten die handelingsruimte wil inzetten. Er is kortom behoefte aan meer concrete voorbeelden en een meer afgebakende visie.
Betere training en opleiding blijft nodig volgens de Arbeidsinspectie. Ook moedigen de onderzoekers ambtenaren aan om fictieve casussen te bespreken met elkaar en zo een concreter beeld te krijgen van hoe de handelingsruimte kan worden ingezet om maatwerk te leveren voor de aanvrager.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.