Het kabinet ziet af van het plan om proactieve dienstverlening toe te passen op de algemene bijstand. Daarmee wil de regering besparen op de bijstandskosten, zo blijkt uit de Voorjaarsnota die vrijdag naar de Tweede Kamer is gestuurd. Schuldenexperts en gemeenten spreken van een stap terug.
Kabinet wil geen proactieve dienstverlening voor bijstand
Als er geen budget beschikbaar komt, kunnen gemeenten de bijstand niet proactief aanbieden aan inwoners die daar wel recht op hebben
Het wetsvoorstel proactieve dienstverlening moet gemeenten, het UWV en de Sociale Verzekeringsbank (SVB) in staat stellen burgers actief te wijzen op hun rechten. Door persoonsgegevens te delen en te gebruiken, kan sneller worden vastgesteld wie recht heeft op bijvoorbeeld een bijstandsuitkering of andere inkomensondersteunende regelingen. Het doel is het terugdringen van het niet-gebruik van uitkeringen en voorzieningen en het versterken van de bestaanszekerheid.
Bezuiniging
Het kabinet wil deze werkwijze echter niet invoeren voor de algemene bijstand. Volgens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid levert dat een besparing op van 5 miljoen euro in 2026, oplopend tot 30 miljoen euro in 2030 en 2031.
Complex
Die beslissing gaat in tegen de verwachtingen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Marianne van der Sloot (CDA), wethouder in Den Bosch en voorzitter van de VNG-commissie Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie, zegt dat gemeenten juist willen investeren in betere ondersteuning van kwetsbare inwoners. Volgens haar is het stelsel van inkomensondersteuning complex en voor veel mensen onoverzichtelijk, wat kan leiden tot onzekerheid.
Jongeren en zelfstandigen
Uit onderzoek van de Arbeidsinspectie uit 2021 blijkt dat 35 procent van de huishoudens die recht heeft op een bijstandsuitkering, daar geen gebruik van maakt. Onder zelfstandigen ligt dat percentage op 86 procent en onder jongeren tot 27 jaar op 70 procent.
Bestaanszekerheidscrises
Van der Sloot pleit voor vereenvoudiging om de dienstverlening weer bereikbaar te maken. ‘Proactieve dienstverlening is daarbij een onmisbaar element’, zegt ze. ‘Door het schrappen van de algemene bijstand uit de wet, raakt verbetering van de uitvoering verder uit beeld en staat de gemeentelijke uitvoering niet klaar voor bestaanszekerheidscrises zoals rondom energietarieven.’ De wethouder vervolgt: ‘Als er geen budget komt voor gemeenten, treedt het onderdeel dat gemeenten in staat stelt om de bijstand proactief aan te bieden niet in werking. Dat stelt ons erg teleur.’
Eén druk op de knop
Ook binnen de schuldhulpverlening klinkt kritiek. Joeri Eijzenbach, beleidscoördinator bij de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK), noemt de keuze van het kabinet ‘een stap terug’. Hij legt uit: ‘Wanneer een inwoner aanklopt voor schuldhulp, kijken we eerst of iemand recht heeft op verschillende inkomensondersteunende voorzieningen. Het is dan natuurlijk veel handiger om met één druk op de knop te kunnen zien waar iemand recht op heeft, in plaats van iemand langs twaalf loketten te sturen. Het stelsel is al zeer complex, en de Wet proactieve dienstverlening is juist een stap waarmee de overheid burgers actief ontzorgt. Door deze nu niet toe te passen op de algemene bijstand, dringen we het toch al hoge niet-gebruik niet terug.’
Belangrijke basis
Ook schuldenexpert André Moerman reageert verbaasd op het kabinetsvoornemen. ‘Dit kan toch niet waar zijn’, schrijft hij op LinkedIn. Volgens hem is een toereikend inkomen een ‘belangrijke basis om schulden te voorkomen’. Bij een laag inkomen betekent dit dat mensen gebruik moeten kunnen maken van verschillende inkomensondersteunende regelingen. Moerman noemt de Wet proactieve dienstverlening daarom juist ‘een mooi initiatief dat hard nodig is in deze complexe samenleving.’ Hij vraagt zich af: als mensen door het kabinetsplan minder gebruikmaken van inkomensondersteuning, zoals de bijstand, en daardoor sneller in de schulden raken, hoeveel kost dat de overheid uiteindelijk aan schuldhulpverlening?
In de week van 20 april behandelt de Tweede Kamer de Wet proactieve dienstverlening. Moerman hoopt dat Kamerleden tot een weloverwogen besluit komen en dit kabinetsvoornemen tegenhouden.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.