Meer mensen in de bijstand door kortere WW

De nieuwe coalitie wil de maximale duur van de WW halveren naar twaalf maanden. Eerdere verkortingen laten zien dat zo’n maatregel mensen sneller aan werk helpt en de overheid geld bespaart, maar ook zorgt voor een grotere instroom in de bijstand.

Bezuiniging

De minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA wil stevig bezuinigen op de werkloosheidsuitkering en de maximale WW-duur terugbrengen naar twaalf maanden, een halvering van het huidige maximum. De aangekondigde ingreep is de derde in twintig jaar tijd. Waar werknemers vóór 2006 nog tot vijf jaar WW konden opbouwen, werd dat daarna 38 maanden en sinds 2016 maximaal twee jaar. Het aantal WW’ers nam daardoor af, maar het aantal mensen in de bijstand nam juist toe.

Onderzoek

Dat een kortere WW effect heeft, bleek al uit eerder onderzoek van hoogleraar Bas van der Klaauw en promovendus Nynke de Groot (Vrije Universiteit Amsterdam). Zij analyseerden in 2015 CBS-cijfers van vóór en na de hervormingen van 2006 (van 60 naar 38 maanden WW). Hun conclusie: mensen vonden sneller werk als de uitkering korter duurt en de overheid bespaarde fors op de WW-uitgaven. Tegelijkertijd stroomden er ook meer mensen de bijstand in en was de baan die WW’ers vonden vaker van lagere kwaliteit als het gaat om contractvorm en salaris.

Minder WW, meer bijstand

Na de hervorming van 2006 daalden de WW-lasten met gemiddeld 325 euro per instromer. Zonder context is dat echter een te mooie voorstelling van zaken. Slechts 15 procent van de besparing kwam doordat mensen sneller werk vonden; 85 procent was het gevolg van het simpelweg eerder aflopen van de WW-uitkering. Een deel van die groep belandde in de bijstand, waar de uitgaven per WW’er met iets meer dan vijftig euro stegen. En dan hebben we het nog niet over bijkomende kosten voor bijvoorbeeld re-integratie en begeleiding.

Vuistregel

Volgens Van der Klaauw zijn de bevindingen nog altijd relevant: ‘Alle studies naar verkorting van WW, ook internationaal, laten eigenlijk hetzelfde zien. Namelijk dat een kortere WW er ook voor zorgt dat mensen eerder werk vinden. De vuistregel is dat wanneer je de WW met tien weken verkort, iemand een week eerder werk vindt. Er is natuurlijk wel een punt waarop de WW te kort wordt, maar wanneer dat precies is, dat is lastig te zeggen.’

'Raakt vooral oudere werknemers'

Hoewel de door de coalitie voorgestelde halvering een heftige hervorming lijkt, en dat in sommige gevallen ook wel is, benadrukt Van der Klaauw dat het de meeste mensen niet raakt. Volgens de hoogleraar hebben de meeste mensen met twaalf maanden WW voldoende tijd om een nieuwe baan te vinden. ‘Een heel groot deel van de mensen heeft onder de huidige regelgeving al geen recht op twee jaar WW. Dat zijn echt alleen mensen met decennia aan arbeidsverleden. Dit raakt dus ook alleen die oudere werknemers’, zegt hij. Daarbij komt dat meer dan 50 procent van de WW’ers binnen drie maanden werk vindt. ‘Een jaar WW zou, zeker in een goede arbeidsmarkt, genoeg moeten zijn.’

Bijstandsregime

Er zijn natuurlijk speciale gevallen, erkent Van der Klaauw: ‘Juist de oudere werknemers, die door de verkorting van de maximale WW wel geraakt worden, hebben in de praktijk vaak langer de tijd nodig om een nieuwe baan te vinden.’ De hoogleraar vraagt zich af of het bijstandsregime, waar een deel van deze mensen straks in terecht zal komen, wel geschikt is voor deze doelgroep. ‘De populatie van de bijstand is heel anders dan die van de WW, vaak veel kwetsbaarder. De re-integratie binnen de bijstand richt zich dan ook meestal op het bewegen van mensen met enige beperking richting werk. Vaak via uitzendbureaus of proefplaatsingen, meestal aan de onderkant van de arbeidsmarkt. De vraag is of deze nieuwe doelgroep daarmee geholpen is.’