Kabinet trekt grens: 'Jeugdhulp geen oplossing voor alles'

Het wetsvoorstel over de reikwijdte van de jeugdzorg gaat nog het eerste kwartaal van 2026 in internetconsultatie en moet in drie jaar tijd het aantal jongeren in de jeugdzorg terugbrengen van één op zeven naar één op de tien. Gemeenten krijgen de verplichting om een lokaal team op te richten waar inwoners laagdrempelig terecht kunnen met hun opgroei-, opvoedvragen. Ook komt er een striktere afbakening van welke hulp nog onder de Jeugdwet valt.

Argwaan vooraf

Het wetsvoorstel is al even in de maak. Verschillende partijen reageerden tegenover Binnenlands Bestuur eerder kritisch op de nieuwe plannen. Zo sprak FNV jeugdzorg over ‘symptoombestrijding’. Kort gezegd is de vakbond van mening dat hoewel het wetsvoorstel er waarschijnlijk voor zorgt dat minder kinderen in de jeugdzorg belanden, dit niet direct betekent dat de problematiek ook weg is. Advocaat Tim Robbe zei daarnaast dat gemeenten nu zelf ook al een strikte afbakening van de jeugdhulp kunnen hanteren, als ze die keuze durven te maken.

Groeiende hulpvraag

Het feit blijft dat het aandeel jongeren in de jeugdhulp nog nooit zo hoog is geweest en sinds de decentralisatie in 2015 gestaag is gegroeid. Demissionair staatssecretaris Tielen schrijft in een brief aan de Kamer dat zij toe wil naar een nieuw ‘normaal’. Enerzijds omdat het ‘niet zo kan zijn’ dat in een land dat ‘behoort tot de wereldtop als het gaat om het welbevinden van de jeugd’ er zoveel kinderen zorg krijgen. Anderzijds omdat er simpelweg niet genoeg mensen en middelen meer zijn om te voldoen aan de groeiende zorgvraag.

Minder maatwerktrajecten

Het wetsvoorstel ‘Reikwijdte’ is ook onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd, die als belangrijke doelen heeft om jeugdzorg te voorkomen, de jeugdzorg te verbeteren en te zorgen dat het stelsel houdbaar blijft. Met dit specifieke wetsvoorstel richt het kabinet vooral haar pijlen op het terugdringen van individuele maatwerktrajecten. Zo komen er voor gemeenten duidelijke kaders op het gebied van inkoop en verplichte afspraken over de duur, intensiteit en kosten van aanvullende jeugdzorg.

'Minder problematiseren'

Het kabinet werkt naar eigen zeggen daarmee aan een ‘cultuuromslag’. ‘Minder problematiseren, hulp dichter bij gezinnen en specialistische jeugdzorg alleen inzetten als dat echt nodig en effectief is.’ In de praktijk zal het betekenen dat gemeenten geen jeugdzorg meer kunnen inzetten voor zaken waar zij dit nu wel voor doen. Daarvoor in de plaats komen verplichte lokale teams, die minder gericht zijn op doorverwijzing naar jeugdzorg. Daarnaast komt er een vastgelegd minimumniveau van pedagogische basisvoorzieningen, zodat ouders altijd iets hebben om op terug te vallen.

Wat is 'normaal'?

Het uiteindelijke doel is een andere benadering van de problemen van jongeren. Tielen neemt in haar brief aan de Kamer daarin alvast een voorschot. Zo schrijft ze dat ‘iedere jongvolwassene’ periodes kent van onzekerheid of somberheid. ‘Dat is normaal’, schrijft de staatssecretaris. In dat geval moeten jongeren met hun vrienden praten, of hun ouders, of anders steun zoeken bij een mentor op school of online. Pas als problemen erger worden kan professionele hulp worden ingeschakeld. ‘Die moet dan ook beschikbaar zijn.'

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Het kabinet stelt met het wetsvoorstel het ambitieuze doel dat in 2028 niet meer één op de zeven, maar maximaal één op de tien jongeren gebruikmaakt van jeugdzorg. Volgens de staatssecretaris gaat het om een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het rijk en de gemeenten. Het nieuwe kabinet zal uitvoering moeten gaan geven aan het plan, samen met de VNG.