Zeeland kijkt naar Engelse kustplaats: leren van Folkestone

‘Vanuit Zeeland is het eigenlijk maar een klein stukje rijden: tweeënhalf uur naar de Kanaaltunnel, aan het eind van de tunnel linksaf, en je bent er.’ Afgelopen september nam de Zeeuwse gedeputeerde Johan Aalberts plaats in een bus richting de Engelse kuststad Folkestone, niet ver gelegen van de beroemde White Cliffs of Dover. Bij hem in de bus zat, behalve commissaris van de Koning Hugo de Jonge, een gezelschap uit het Zeeuwse onderwijs en bedrijfsleven.

Want net zoals Zeeland volgens het huidige provinciebestuur dreigt af te glijden als de komende jaren niet flink wordt geïnvesteerd in woningbouw, werkgelegenheid, de vrijetijdseconomie en onderwijs, zo heeft ook Folkestone en omgeving zich aan de haren uit het moeras moeten trekken.

Middelburgzaal

Hier, in de regio Kent in zuidoost­-Engeland, kwamen de Zeeuwen inspiratie halen. Dat hun blik zich juist op Folkestone richtte, komt ook door de vroegere stedenband tussen Middelburg en deze Engelse kustplaats. In Folkestone is nog steeds een Middelburg Square, en het gemeentehuis aan Castle Hill Avenue heeft een Middelburgzaal. ‘In die zaal hangt het logo van de stedenband nog’, vertelt gedeputeerde Johan Aalberts (CDA). ‘We hebben daar met de commissaris van de Koning het portret van Beatrix vervangen voor dat van Willem-Alexander. Ze liepen er nog een beetje achter. Maar het was een leuke ceremonie.’

Sir Roger De Haan

Aalberts: ‘Toen we als Zeeland naar regio’s keken die al een transformatie hebben meegemaakt, of er nog in zitten, kwam de regio Kent, en met name Folkestone naar voren. Daar is een aantal impactvolle dingen gebeurd. Het eerste is dat de veerverbindingen er zijn verdwenen. Vroeger kwamen er veel boten aan in Folkestone. Daar is een einde aan gekomen sinds de Kanaaltunnel er is. Dankzij die ferries had Folkestone eerder een heel actieve haven, met een economie daaromheen. Daarnaast was de Engelse zuidkust vroeger een belangrijk toeristisch gebied, waar alle Engelsen op vakantie gingen. Dat is veranderd met de komst van het goedkope vliegen en de pakketreizen. En laat het nu net een ondernemer uit Folkestone zijn geweest die deze pakketreizen is gaan aanbieden. De toeristische sector in Folkestone is in één keer de nek omgedraaid.’

Het gaat hier om Sir Roger De Haan, opgegroeid in Folkestone, voormalig baas van de Saga Group en groot­grutter in vakantiereizen voor senioren. Zijn familie komt van oorsprong uit Rotterdam. Sinds De Haan zijn bedrijf van de hand heeft gedaan aan een investeerder is hij in Kent actief als filantroop.

Stick to the plan

Aalberts: ‘Hij heeft toen gezegd: “Ik wil wat terug doen. Ik had in Folkestone een hele plezierige jeugd, maar nu heeft de jeugd het slecht.”’ De basisschool was een van de tien slechtste van Engeland, zegt Aalberts. ‘En er was in Folkestone geen winkeltje meer te vinden. Sporten kon er niet meer. De Haan heeft veel vastgoed gekocht, wat volgens hem een katalysator kon zijn.’ Ook richtte de ondernemer een fonds op, omdat hij wist dat de transformatie van Folkestone niet binnen één of twee jaar klaar is. Aalberts: ‘Hij is er nu al 25 jaar mee bezig. Stick to the plan, zeggen ze daar. Je hebt een generatie nodig: zo lang duurt het voordat je iets kunt transformeren. Nu is Folkestone een plezierige stad, waar het toerisme is aangetrokken.’

‘Wat vooral belangrijk is, zegt De Haan, is dat de jeugd er weer een toekomst heeft. Misschien gaan ze de regio uit om te studeren of te werken, maar ze komen met plezier terug omdat ze er een goede jeugd hebben gehad.’ In Folkestone was ook niks meer op het vlak van cultuur, vervolgt de Zeeuwse gedeputeerde. ‘De Haan vond cultuur belangrijk als bijdrage aan een fijne omgeving. Daarom heeft hij een cultureel centrum laten bouwen. Voor een deel van zijn vastgoed in de winkelstraat heeft hij vastgelegd dat die 125 jaar een culturele bestemming moet blijven hebben. Tegen sterk gereduceerde huur zitten er nu kunstenaars in oude winkels die dichtgetimmerd waren.’

Een Zeeuws fonds?

Er is geen Zeeuwse equivalent van Sir Roger De Haan. Dus waar haalt de provincie Zeeland zelf de middelen vandaan om de ideeën in het visiedocument Zeeland2050 mee te verwerkelijken? ‘Ik zeg absoluut niet nee als mensen hun particuliere geld zo maatschappelijk willen inzetten. Maar als we dat geld niet hebben, zal het ergens anders vandaan moeten komen’, antwoordt Aalberts. De Zeeuwse oplossing is de verkoop aan het rijk van de overheidsaandelen in de kerncentrale Borssele en het oprichten van een fonds. Eind november moeten de Zeeuwse gemeenten en alle andere aandeelhouders van de centrale daarmee instemmen. ‘Juist zo’n fonds vind ik belangrijk’, zegt Aalberts, ‘omdat je dan niet één keer veel geld in iets pompt, maar dat je langetermijninvesteringen kunt gaan doen.’

Brand in iconisch hotel

Het is begin oktober als James Butcher, wethouder in de Folkestone & Hythe District Council en lid van de Britse Green Party, nog moet bijkomen van een lokale tragedie die zich twee weken eerder in Folkestone ontvouwde. Midden in de nacht ontstond er brand in het iconische, witte Grand Burstin Hotel. Het ietwat op een cruiseschip lijkende pand dat het havengebied domineert, kijkt uit over het brede strand en het Nauw van Calais. Honderden mensen moesten worden geëvacueerd, in het hotel en de nabije flats. ‘Het was een echte schok voor de stad en de mensen die erdoor werden overvallen’, vertelt Butcher. Het is niet duidelijk of het hotel weer in gebruik genomen wordt. ‘We hopen dat de Burstin nog een toekomst heeft, het is een erg belangrijk hotel voor ons.’

22 miljoen pond

Het is vooral in dit havengebied, de Harbour Arm, waar Roger De Haan in heeft geïnvesteerd, vertelt Butcher. De samenwerking tussen de voormalige ondernemer en de district council is inderdaad nauw. Jim Martin, ook van de Green Party, is hoofd van het gemeentebestuur en zit geregeld met De Haan om tafel. Dat betekent niet dat alle heil uit filantropische handen komt. Folkestone zelf heeft het project A Better Future opgezet om ook het stadshart en de verkeersroute naar de oude veerhaven nieuw leven te geven.

‘Het budget voor dit project is 22 miljoen pond. Dat is bijna gelijk aan het jaarbudget van de district council’, zegt bestuurder Martin. ‘Dat is dus een enorme hoop geld. Negentig procent ervan komt van een subsidie van de centrale overheid, met de naam The Leveling Up Fund. Wij hebben er 10 procent in gestopt.’

Doorslaggevend ook is dat jaren geleden in Londen besloten is om een hoge­snelheidsverbinding aan te leggen tussen de hoofdstad en de regio Kent, met behulp van het spoornet dat verbonden is aan de Kanaaltunnel. Sindsdien kost het niet meer dan 55 minuten om van Folkestone naar Saint Pancras Station in hartje Londen te komen. Daardoor is Folkestone aantrekkelijker geworden als een mogelijke woonplaats aan zee met goedkopere woningen.

Lees de rest van het artikel in BB#18, op papier of online.