‘Wat hebben we niet aan geld verbrand?’

Door tijdelijke vangnetten verliep de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 minder problematisch dan voorzien. Maar veel profijt levert de wet gemeenten ook nog niet op. Wat moet daarvoor gebeuren? Binnenlands Bestuur bespreekt de grootste knelpunten met experts en ervaringsdeskundigen. In deel 2: het DSO.

Triest

‘Prutswerk’, noemt de Lucas Mulder (SGP), wethouder ruimtelijk domein in Staphorst, de ontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet. ‘Van meet af aan ging het moeizaam. Softwareleveranciers hebben niet voldoende tijd gekregen om hun software werkend te krijgen bij de start van de Omgevingswet. Hun pakketten zijn, nu twee jaar later, nog volop in ontwikkeling en worden nu pas op grotere schaal door de gemeenten als gebruikers getest. Dat in combinatie met de complexiteit van het digitale stelsel, de omvang van de transitie en het feit dat iedere gemeente zelf het wiel moet uitvinden. Als we dat over heel Nederland optellen, wat hebben we dan niet aan geld verbrand? En het DSO is nog niet perfect hè? Nog lang niet. Dat vind ik triest.’

Eénpitter

Staphorst heeft het DSO nog niet met ­lokale regelgeving gevuld. Mulder: ‘Wij kunnen tot op heden geen regelanalist vinden. De vacature hiervoor valt zeer lastig in te vullen, merken wij ook bij buurgemeenten. En dan wordt het bij een kleine gemeente als de onze een éénpitter die zelf het wiel moet uitvinden.’ Bovendien: ‘Eerst moeten we zekerheid hebben dat het systeem betrouwbaar is.’

Hoofdblunders

Een van de ‘hoofdblunders’ noemt Mulder de onmogelijkheid, vooralsnog, om gecombineerde aanvragen gelijktijdig in het DSO te zetten, het zogenaamde parallel plannen. ‘Wat is dan hun onderlinge werking? Niemand heeft daar het goede antwoord op. Maar we willen wel dat de toko doordraait, want we zijn een ontwikkelende gemeente met heel veel bedrijvigheid en woningbouw.’

Uitdaging

Hij ziet ook dat het een uitdaging is hoe je stukken aan het gemeentebestuur voorlegt ter besluitvorming. ‘Hoe ziet de raad wat men gaat vaststellen als stukken nog niet officieel ter inzage liggen op de landelijke voorziening van het DSO? Met name nu de mogelijkheid om een voorontwerp te publiceren ontbreekt.’

Vergunningencheck

En dan nog de vergunningencheck, waarbij elke burger of elk bedrijf zelf eenvoudig zou kunnen checken of die dakkapel of nieuwe schuur vergunningplichtig is. ‘De gebruiksvriendelijkheid is ver onder de maat. Er worden dingen gevraagd die een inwoner niets zeggen, zoals een BeSi-rapport. En de uiteindelijke uitkomst is doorgaans: neem contact op met de gemeente.’ Voordat hij wethouder werd, werkte Mulder dertig jaar in de bouwwereld bij BAM. ‘Daar hadden we ook systemen. Als ik die met het DSO vergelijk, dan zijn wij als overheid toch veel minder slagvaardig.’

Dit is het tweede deel in een serie over de knelpunten van de Omgevingswet. Lees het hele verhaal deze week in BB02 (inlog).