Het UWV vraagt al jaren pasfoto’s van inwoners op bij gemeenten en ontvangt die ook regelmatig. Dat is bijna altijd verboden, en dat weet het UWV zelf ook. Dat blijkt uit onderzoek van het AD en interne documenten die EenVandaag heeft ingezien.
Gemeenten leverden onrechtmatig pasfoto’s aan UWV
Doel is om uitkeringsgerechtigden te betrappen op bijvoorbeeld zwart werk
Regels omzeilen
Het UWV weet dat het opvragen van pasfoto’s van mensen die een uitkering krijgen niet zomaar mag. Dat blijkt uit een intern bericht van een teamleider aan ruim 100 medewerkers van de afdeling Handhaving. ‘Strikt genomen is het verkrijgen van een pasfoto niet rechtmatig.’ Toch worden deze regels omzeild met als doel fraudeurs op te sporen, melden het AD en EenVandaag. Die potentiële fraudeurs weten van niets.
Strikte voorwaarden
Het gaat om pasfoto’s die gemeenten bewaren in hun administratie, bijvoorbeeld na het aanvragen van een paspoort of identiteitskaart. Vanwege privacywetgeving mogen deze gegevens alleen onder strikte voorwaarden worden verstrekt, zoals bij strafrechtelijk onderzoek door de politie of voor de identificatie van slachtoffers.
Observeren
Als er bij het UWV een tip binnenkomt over mogelijke fraude, vraagt de afdeling Handhaving regelmatig pasfoto’s van personen op. Fraude-rechercheurs van de uitkeringsinstantie kunnen met die foto’s herkennen wie de potentiële fraudeurs zijn. Zij staan bij mensen voor de deur of bij een bedrijf, of volgen ze en houden nauwkeurig bij wat ze observeren.
Zwart werk
Teksten uit zo’n observatierapport van het UWV zijn bijvoorbeeld: ‘Het jurkje met sandaaltjes was ingeruild voor zwarte legging, wit t-shirt en sportieve sneakers.’ En: ‘De afgelegde wandelafstand bedroeg 3,43 kilometer welke zij in 1 uur en 17 minuten heeft afgelegd.’ Doel is om zo uitkeringsgerechtigden te betrappen op bijvoorbeeld zwart werk of te bewijzen dat ze niet – of veel minder – arbeidsongeschikt zijn dan ze zeggen dat ze zijn.
Ook gemeenten
Niet alleen het UWV negeert de wettelijke regels: gemeenten die de pasfoto’s aanleveren voldoen ook niet aan de wet. Uit een rondgang van het AD langs gemeenten blijkt dat onder meer Rotterdam, Den Haag en Amsterdam jaarlijks meerdere pasfoto’s delen. Ook Den Bosch en Delft hebben pasfoto’s gedeeld. Apeldoorn laat juist weten dat niet te doen, omdat het wettelijk niet mag. Delft zegt met het delen van pasfoto’s te gaan stoppen.
Reacties
Een woordvoerder van het UWV laat in reactie aan het AD weten dat de huidige werkwijze van het opvragen van de pasfoto’s volgens de uitkeringsinstantie wel wettelijk toegestaan is en dat dit enkele keren per jaar gebeurt. ‘Het opvragen van kopieën van identiteitsbewijzen, waarbij het ons gaat om alleen de foto, doen we om zeker te zijn dat UWV zicht richt tot de juiste persoon. Dat gebeurt bij een concrete aanleiding van mogelijk misbruik van onze dienstverlening.’
Het UWV gaat niet in op het feit dat uit de interne communicatie een ander beeld naar voren komt.
De gemeenten zijn ook om een reactie gevraagd. Amsterdam laat weten: ‘De resultaten uit het onderzoek van het AD volgen wij met belangstelling. En als deze aanleiding geven om de werkwijze nader te bekijken doen we dat.’
Een woordvoerder van gemeente Den Haag meldt ‘dat er een evaluatie zal plaatsvinden’. De gemeente, die zo’n twintig verzoeken kreeg van het UWV, gaat er vanuit dat de foto’s gedeeld zijn, maar kan niet alle antwoorden terugvinden. Op de interne kennisbank is inmiddels voor ambtenaren wel een link naar het wetsartikel en uitleg geplaatst.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.