Overslaan en naar de inhoud gaan

Raad van State kraakt stikstofvoorstel Wiersma

Volgens de Raad bevat het voorstel te weinig waarborgen om natuurherstel veilig te stellen en kan het strijdig zijn met Europese richtlijnen

Koeien in een stal
- Shutterstock

De Raad van State kraakt het wetsvoorstel van demissionair landbouwminister Femke Wiersma (BBB) om de huidige wettelijke normen voor stikstofneerslag te schrappen en te vervangen door een doelstelling voor het terugdringen van de uitstoot. Volgens de Raad bevat het voorstel te weinig waarborgen om natuurherstel veilig te stellen en is het mogelijk strijdig is met Europese verplichtingen. Het advies luidt dan ook om het wetsvoorstel in deze vorm niet bij de Tweede Kamer in te dienen.

Omgevingswet

In de Omgevingswet is vastgelegd dat in 2025, 2030 en 2035 respectievelijk 40, 50 en 74 procent van de stikstofgevoelige natuur onder de zogenoemde kritische depositiewaarde (KDW) moet zijn gebracht. Deze norm bepaalt hoeveel stikstof maximaal mag neerslaan zonder dat natuur schade oploopt. Met het wetsvoorstel wil het kabinet deze omgevingswaarden uit de wet halen. In plaats daarvan komt er een wettelijk doel: in 2035 moet de uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden door landbouw, industrie en mobiliteit aanzienlijk zijn verminderd ten opzichte van 2019. De uitwerking daarvan zou plaatsvinden via een algemene maatregel van bestuur en een programma onder de Omgevingswet.

Onderbouwing schiet tekort

Volgens de Raad van State is die omslag naar een emissiegestuurd systeem op zichzelf aan de wetgever, maar schiet de onderbouwing tekort. Zo ontbreekt inzicht in de effectiviteit van het voorgestelde systeem en de gevolgen voor bedrijven. Ook wordt volgens de Raad niet overtuigend gemotiveerd waarom het noodzakelijk is om de bestaande omgevingswaarden volledig uit de wet te schrappen. De Omgevingswet biedt volgens de Afdeling nu al ruimte om sterker op emissies te sturen, zonder de KDW los te laten.

Geen juridische waarborgen

Zwaarder weegt de kritiek op het ontbreken van juridische waarborgen. Nederland is op grond van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn verplicht om beschermde natuurgebieden in stand te houden en verdere verslechtering te voorkomen. Juist omdat veel Nederlandse natuur stikstofgevoelig is en al jarenlang overbelast, vereist dit volgens de Raad tijdige en concrete maatregelen. Het wetsvoorstel bevat echter slechts een open geformuleerde doelstelling voor 2035 en schuift de uitwerking door naar lagere regelgeving. Daarmee wordt volgens de Raad van State onvoldoende geborgd dat tijdig wordt ingegrepen wanneer verslechtering dreigt.

Het verslechteringsverbod uit de Habitatrichtlijn vraagt om preventieve maatregelen zodra risico’s zich aandienen, stelt de Afdeling. Een open einddoel zonder tussentijdse verplichtingen of wettelijke kaders verdraagt zich daar slecht mee. De Raad van State adviseert daarom expliciet om in de wet zelf vast te leggen welke maatregelen kunnen of moeten worden genomen en wanneer, zodat de aanzienlijke natuurherstelopgave ook daadwerkelijk kan worden gerealiseerd.

Het belangrijkste overheidsnieuws van de dag

Schrijf je in voor de Binnenlands Bestuur nieuwsbrief

Three-lines of defence in de publieke sector

Three-lines of defence in de publieke sector

Zonder een solide risicobeheersingsmodel zoals het 3-lines of defence, blijft de juridische waarborging en effectieve implementatie van milieuwetgeving een uitdaging.

schrijf u vandaag nog in

Reacties: 9

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Bert Bakker

80% van de atmosfeer is stikstof. Het maakt geen donder uit hoeveel koeien je hebt lopen. Dat zijn de feiten. En voor de rest is het allemaal maniakaal g*lul wat niets met wetenschap en alles met overheersing te maken heeft.
Democratie maakt niets uit als je doel zogenaamd natuurherstel is. Dat gaat dan voor alles en hoppa.
En het was hier vroeger allemaal moeras met heel veel water/veel minder land gaan we dat dan terughalen. Dat geloof je toch niet.
Waar moeten die miljoenen mohamedanen dan wonen. Wat moeten ze eten. Landbouw/veeteelt export is toch de duivel die je uit moet bannen dan kan je dat toch niet importeren. Veel te slecht voor het milieu. Denk aan de uitstoot.

Op 23 december 2025, 04:49
Jurgen Tiekstra

Hoi Bert Bakker, bedankt voor je reactie. Ik reageer alleen even op het eerste: de stikstof in de atmosfeer is nauwelijks reactief. Bij het artikel over het beleid van de demissionaire regering gaat het om stikstofVERBINDINGEN: ammoniak en stikstofoxiden. In het waterdebat gaat het om de stikstofverbinding nitraat. Deze stikstofverbindingen zijn wel reactief, en geven daarom problemen.

Op 23 december 2025, 08:54
H Boer

Als je ergens niks van weet, dan kun je beter je mond houden, Bert Bakker.
Dat de atmosfeer voor ongeveer 80% uit N2 bestaat (driedubbele binding tussen de twee stikstofatomen, reageert nergens mee), heeft weinig te maken met het "stikstofprobleem". Dat laatste gaat namelijk over verzurende en vermestende stkstofverbindingen zoals NOx en NH4+.

Op 23 december 2025, 09:59
H Boer

Wat bizar dat een inmiddels driedubbeldemissionaire minister nog met dit soort voorstellen komt.

Op 23 december 2025, 10:00
Hielco Wiersma

De Raad van State mag vinden wat ze vindt, maar het voorstel van de Minister om stikstofmetingen ter plaatse te verrichten is voor deze sector van het bedrijfsleven wel de meest juiste en eerlijke methode om te hoge stikstofuitstoot te meten. Een juiste en eerlijke methode lijkt meer:

werken met uniforme normen die voor alle landen in EU-verband worden gesteld/afgesproken.
lokale metingen van de uitstoot per bedrijf.
een betere omschrijving van het begrip 'natuurgebied'. In ieder geval behoren daar geen 'postzegeltjes' bij (kijk hoe andere EU-landen dat regelen).
Verder nergens nog een goede argumentatie gezien van de Raad van State.

Op 23 december 2025, 11:04
Hielco Wiersma

Voor de duidelijkheid een nieuwe reactie omdat het reactieprogramma geen cijfers verwerkt.
De Raad van State en/of de Tweede Kamer mag vinden wat ze vindt, maar het voorstel van de Minister om stikstofmetingen ter plaatse te verrichten is voor deze sector van het bedrijfsleven wel de meest juiste en eerlijke methode om te hoge stikstofuitstoot te meten. Een juiste en eerlijke methode lijkt dan meer:
-werken met uniforme normen die voor alle landen in EU-verband worden gesteld/afgesproken.
-lokale metingen van de uitstoot per bedrijf.
-een betere omschrijving van het begrip 'natuurgebied'. In ieder geval behoren daar geen 'postzegeltjes' bij (kijk hoe andere EU-landen dat regelen).
Verder nergens nog een goede argumentatie van de Raad van State zelf gezien.

Op 23 december 2025, 11:11
J.G.M. van der Zanden

NOx en NH4 zijn goede mest. Dan krijg je andere plantjes en diertjes. Nou en?
Er is in NL 0,0% natuur: alles is toch al cultuur. Wil de RvS dan weer moeras in NL? Dat was onze natuur.
SBB plagt de heide af om het heide te houden. En dat heet dan natuur. Joehoe!
De waterleiding bedrijven kunnen de NOx en NH4 er makkelijk uithalen; dat kost bijna niks. Ze hebben veel meer problemen met XTC, medicijnresten, pesticiden en hormonen uit het water halen: dat kost echt heel veel geld.
Kortom: het stikstof probleem is 100% een zelf gecreëerd ideologisch en juridisch probleem, dat met een simpele wetswijziging is op te lossen,. Maar Wiersma mag het niet oplossen, omdat ze van de verkeerde partij is.

Op 23 december 2025, 15:00
T. Simpelmans

En inmiddels kraakt de Europese Commissie de mestvoorstellen van de BBB.
Voor wie dacht dat de dochter van Loek niks kan: maak kennis met Femke Wiersma!
Wat een prutser.

Op 23 december 2025, 17:21
Hans Hoekman

In de Europese Habitatrichtlijn komt het woord 'stikstof' niet voor. Er was dus geen enkele juridische reden om in de Omgevingswet vast te leggen dat in 2025, 2030 en 2035 respectievelijk 40, 50 en 74 procent van de stikstofgevoelige natuur onder de zogenoemde kritische depositiewaarde (KDW) moet zijn gebracht.
Deze normen staan in de Omgevingswet omdat de VVD minister (kant noch) van der Wal dacht dat ze hiermee Nederland van het stikstofslot kon krijgen. Waarmee ze bevestigde dat ze hopeloos incompetent was.
Dat de Raad van State het voorstel van Femke Wiersma afkraakt, komt omdat voor de stikstofuitspraken van de Raad van State geen enkele grondslag is te vinden in de wet. Zie: https://www.melkvee.nl/artikel/1334522-de-raad-van-state-en-de-stikstofaffaire/. Of https://hoekmanmilieuadvies.nl/

Op 23 december 2025, 22:34

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heeft u al een account? Log in

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heeft u al een account? Log in