Begraven in de natuur is populair. Terwijl het aantal particuliere natuurbegraafplaatsen groeit, leggen gemeenten geld toe op hun begraafplaatsen. Een aantal gemeenten is met ‘natuurlijk begraven’ gestart op hun begraafplaats. Ze verwijderen strakke hagen en asfaltpaden, zaaien bijzondere grassoorten, en planten inheemse hagen. Het resultaat: minder onderhoud en meer inkomsten.
Nieuw leven in traditionele begraafplaats
Veel gemeenten leggen geld toe op hun begraafplaats; graf- en onderhoudsrechten brengen te weinig op. 'Natuurlijk begraven' moet helpen.
Kardinaalsmuts en rapunzelklokje
‘Dit is de inheemse Zeeuwse boerenhaag’, wijst Sandra van der Leer naar een lange rij jonge struikjes, die grillig de lucht in schieten. De prille meidoorn, Gelderse roos, veldesdoorn en kardinaalsmuts zullen komende jaren uitgroeien tot een dichte, anderhalf meter hoge haag, die een flinke hoek afbakent van begraafplaats Achterambacht, in het buitengebied van Hendrik-Ido-Ambacht. Aan de ‘traditionele’ kant van de haag liggen rijtjes graven met daarop glimmende grafstenen strak in het gelid, daartussen strak gesnoeide heggen en kort gemaaid gras. Aan de ‘natuurlijke’ kant van de haag ligt een ruig veld met her en der bomen en als bodembedekking tientallen grassoorten, speciaal geselecteerd op de kenmerken van deze bodem. Daaronder zeldzamere soorten als aardakker, beemdooievaarsbek en rapunzelklokje.
Mooie schuilplek
De boerenhaag biedt straks een mooie schuilplek voor vogels, vertelt Van der Leer, beleidsadviseur bij de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. ‘Dat muurtje daar’, wijst ze op een kniehoog muurtje van gestapelde stenen, ‘is gemaakt van oude grafstenen van geruimde graven. Die stenen worden normaal gesproken vermalen tot puin voor onder de snelweg. De ecoloog zei: je kunt daar een plek van maken voor hagedissen en andere dieren om te schuilen en voedsel te vinden.’
Steeds populairder
Vanaf 6 juni zijn er graven te reserveren op het natuurbegraafpark, zoals Hendrik-Ido-Ambacht het nieuwe initiatief gedoopt heeft. Al voor de opening stonden er mensen gemeld te popelen om bepaalde grafnummers, te herkennen aan kleine houten paaltjes, te reserveren. ‘Natuurbegraafplaatsen zijn steeds populairder’, legt Van der Leer uit. De dichtstbijzijnde natuurbegraafplaats is voor de 33.000 inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht namelijk op pakweg een half uur rijden. En een ‘echte’ natuurbegraafplaats is in deze omgeving, aldus Van der Leer, niet te realiseren vanwege de hoge grondwaterstand. Die maakt het lastig om een graf te graven en staat bovendien de gewenste natuurlijke afbraak van stoffelijke overschotten in de weg.
De afgelopen jaren is de kostendekkendheid van de begraafplaats gekrompen tot 42 procent in 2025
Kans en noodzaak
Voor Hendrik-Ido-Ambacht is het natuurbegraafpark, met plek voor 215 graven, niet alleen een kans, maar ook een noodzaak. ‘We zien dat de animo om hier te worden begraven, terugloopt’, vertelt Van der Leer. ‘Dan heb je meteen een financiële onderbouwing waarom het een goed idee is om dit te gaan doen’, vertelt ze in de aula van de begraafplaats. De afgelopen jaren is de kostendekkendheid van de begraafplaats gekrompen tot 42 procent in 2025. Met de komst van het natuurbegraafpark kan dat, zo verwacht de gemeente, stijgen tot 54 procent. Maar alleen als de opzet slaagt om alle natuurlijke graven in tien jaar tijd uit te geven. Daarbij zou de helft met een grafrecht van vijftig jaar moeten worden verkocht en de andere helft met een grafrecht van honderd jaar.
Betaalbare begraafplaats
Veel gemeenten leggen op dit moment geld toe op hun begraafplaats; de graf- en onderhoudsrechten brengen te weinig geld op om alle kosten te dekken. Om begraafplaatsen betaalbaar te houden, moet er geld in het laatje komen. Tegelijkertijd hebben veel gemeentelijke begraafplaatsen ruimte genoeg; ze zijn ooit aangelegd voor een verre toekomst waarin begraven populair zou zijn. Dan kan het aantrekkelijk zijn om een deel in te richten voor ‘natuurlijk begraven’.
Te versnipperd
Om gemeenten op die mogelijkheden te wijzen, bracht de Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen (LOB) vorig jaar een handreiking uit over natuurlijk begraven op reguliere begraafplaatsen. LOB-consulent Igle Weidenaar vertelt dat gemeenten vaak hun best doen om de komst van particuliere natuurbegraafplaatsen te faciliteren, terwijl ze de kansen op hun eigen begraafplaatsen niet benutten. ‘Bij veel gemeenten is het beleid te versnipperd’, aldus Weidenaar. ‘Degenen die verantwoordelijk zijn voor de begraafplaatsen gaan niet over de inrichting van de openbare ruimte, de planologie. Dan wordt een traject om een natuurbegraafplaats te faciliteren ingezet, terwijl er op de eigen begraafplaats voldoende mogelijkheid is om natuurlijk begraven te creëren.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.