Is het echt zo onbelangrijk als de koppen in de media en de mensen die het hardst roepen beweren? Het zou te abstract, te ver weg, en te onbelangrijk zijn vergeleken met wonen, bereikbaarheid en economie. Die aanname leeft hardnekkig in politiek en bestuurlijk Nederland. Maar ze klopt niet. Het wordt tijd dat politiek en media de stille meerderheid serieus nemen en natuur een volwaardige plek geven in de gemeenteraadsverkiezingen.
De rol van natuur bij de gemeenteraadsverkiezingen
Je hoort het vaak; ‘Natuur is geen thema waar kiezers wakker van liggen.’ Maar is dat waar?
Wie kijkt naar bewonersonderzoeken en enquêtes ziet een ander beeld. Veel mensen hechten juist waarde aan natuur en groen, vooral in hun directe leefomgeving. Deels vanuit het inzicht dat natuur beschermd moet worden, maar vooral als onderdeel van prettig, gezond en toekomstbestendig wonen. Dat maakt natuur bij uitstek een gemeentelijk onderwerp.
Bewoners willen wel natuur, ook als ze er niet voor demonstreren
Het idee dat de ‘gemiddelde bewoner’ natuur onbelangrijk vindt, is vooral een frame. In onderzoeken geven inwoners consequent aan dat zij meer groen willen in hun straat, wijk en dorpskern. Wereldwijd wil rond de 90 procent van de mensen meer klimaatactie. Rond de landelijke verkiezingen vorig jaar gaf zelfs 60 procent van de rechtse kiezers aan dat ze wilden dat de overheid meer doet voor de natuur.
Een recent bewonersonderzoek in mijn gemeente Cranendonck, met zes dorpskernen, laat dit scherp zien. In de helft van de kernen stond natuur en groen in de top drie van belangrijkste thema’s. Bewoners noemden daarbij onder meer ruimte voor natuur en water, een grotere soortenrijkdom, betere toegankelijkheid van groen en een sterkere verbinding met het omliggende landschap als belangrijke punten. Dat zijn geen vrijblijvende wensen, maar duidelijke richtingaanwijzers voor lokaal beleid.
De meeste mensen gaan niet de straat op om te demonstreren voor meer bos of bloemrijke bermen. Ze stemmen er wel naar, als ze de keuze krijgen. Maar dan moet die keuze wel duidelijke worden gemaakt.
Als het over natuur gaat, wordt al snel naar het Rijk of Europa gekeken. Maar de kwaliteit van de leefomgeving wordt in hoge mate lokaal bepaald. Gemeenten besluiten over de inrichting van woonwijken, het aantal bomen per inwoner, het beheer van parken en bermen en de mate waarin natuur-inclusief wordt gebouwd.
Juist daar ontstaan spanningen. Nieuwe woonwijken zijn vaak nog sterk versteend. Groennormen ontbreken, worden niet gehaald of sneuvelen bij financiële druk. Bij bezuinigingen is groen regelmatig het eerste beleidsveld waarop wordt gekort. Tegelijkertijd nemen hittestress, wateroverlast en gezondheidsklachten toe. Dat is geen externe factor, maar het resultaat van keuzes in ruimtelijk beleid.
Meer natuur in de leefomgeving is geen ideologisch streven, maar een praktische oplossing. Bomen zorgen voor verkoeling en waterberging, groen vermindert stress en draagt bij aan gezondheid en natuurrijk beheer kan goedkoper zijn dan intensief onderhoud. De maatschappelijke baten zijn breed erkend, van lagere zorgkosten tot een aantrekkelijker vestigingsklimaat. Toch krijgt natuur in bestuurlijke afwegingen vaak minder gewicht dan woningbouwproductie, mobiliteit of veiligheid. Alsof het een extraatje is. In werkelijkheid versterken deze opgaven elkaar. Een groene wijk is aantrekkelijker, gezonder en toekomstbestendiger en voorkomt dat gemeenten later moeten corrigeren wat nu wordt nagelaten.
Veel gemeenten hebben inmiddels mooie ambities op papier. De uitdaging zit in de uitvoering: het daadwerkelijk verankeren van groen in ruimtelijke plannen, het hanteren van duidelijke groennormen en het consequent meenemen van natuur bij woningbouw en herstructurering. Dat vraagt bestuurlijke keuzes en langetermijnvisie, ook als de druk op ruimte en budget groot is.
Politieke partijen moeten stoppen met het onderschatten van hun kiezers en natuur expliciet agenderen. Media mogen kritischer zijn en het thema niet reduceren tot een niche. En gemeenten moeten durven kiezen voor lange termijnkwaliteit boven korte termijn gemak.
De signalen van bewoners zijn helder. In uiteenlopende gemeenten, groot en klein, blijkt natuur een serieus thema. De vraag is niet of inwoners dit belangrijk vinden, maar of gemeenten bereid zijn die wens structureel te vertalen naar beleid en uitvoering. Daar ligt de echte bestuurlijke uitdaging.
Natuur moet een van de dragende thema’s worden in lokale verkiezingen, omdat bewoners dat willen, omdat gemeenten hier het verschil maken en omdat de maatschappelijke opbrengst groot is. De stille meerderheid is er al. Nu de politiek nog. Laat natuur geen voetnoot zijn in de gemeenteraadsverkiezingen, maar een volwaardig hoofdstuk. Want hoe we onze leefomgeving inrichten, zegt alles over wat we belangrijk vinden; vandaag en morgen.
Karin Albers, ecoloog
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.