Wie de illusie koestert dat een regering zonder BBB het stikstofbeleid flink verandert, is bij het lezen van het nieuwe regeerakkoord snel genezen.
Een stikstofbeleid zonder BBB wordt niet zo anders
Een analyse van wat het regeerakkoord over de landbouw zegt.
Het kabinet-Schoof wilde de Kritische Depositiewaarde, die aangeeft hoeveel stikstof een natuurtype kan verdragen, uit de stikstofwet halen. Dat wil de nieuwe regering ook. Hier was de Raad van State afgelopen december nog kritisch over. Het kabinet-Schoof wilde een rekenkundige ondergrens invoeren in het Aerius-model dat stikstofdeposities modelleert. Dat wil de nieuwe regering ook. Het kabinet-Schoof wilde de vrijwillige beëindigingsregelingen, die tijdens Rutte IV begonnen waren, doorzetten en uitbreiden. Dat wil de nieuwe regering ook.
Doelsturing
Het kabinet-Schoof wilde inzetten op doelsturing, wat de boer meer regie geeft dan middelsturing. Dat wil de nieuwe regering ook. Het kabinet-Schoof wilde experimenteerruimtes in de landbouw, zogenaamde field labs. Dat wil de nieuwe regering ook. Het kabinet-Schoof wilde voorrang geven aan de stikstofgevoelige natuurgebieden Veluwe en de Peel, gedwongen door een uitspraak van de rechtbank Den Haag in december vorig jaar. Dat wil en moet de nieuwe regering nu ook.
Het kabinet-Schoof wilde dat de landbouw in 2035 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoot dan in 2019. Dat wil de nieuwe regering ook. In 2025 vond actiegroep MOB dit reductiepercentage nadrukkelijk te laag, waarna de belangenclub van Johan Vollenbroek aankondigde weer rechtszaken te beginnen.
Bovendien schreef het RIVM dat áls deze emissiedoelen gehaald worden, dat dan maximaal 45 procent van de beschermde natuur onder de Kritische Depositiewaarde komt. Dat is niet genoeg, omdat in de huidige stikstofwet staat dat in 2035 74 procent van de natuurgebieden onder de KDW moeten zijn.
Opvallend
Wat wel opvalt, is dat de nieuwe regering voor 2030 een nadrukkelijker tussendoel heeft dan demissionair landbouwminister Wiersma had. Dat moet ook wel, omdat in dat jaar een dwangsom dreigt. In 2030 wil het komende kabinet 23-25 procent minder stikstofuitstoot door de landbouw ten opzichte van 2019. Vergelijk dat met de tijd van Christianne van der Wal: in 2023 schreef zij in een Kamerbrief over een reductie in 2030 van 41 procent. Toen was men hoopvoller dan nu over hoe snel een emissiedaling in de landbouw kan gaan.
Verschillen?
Wat zijn dan wel belangrijke verschillen? Velen zullen wijzen op het in ere herstellen van het transitiefonds, dat onder het kabinet-Rutte IV tot stand kwam en gevuld werd met ruim 20 miljard euro. Wat na de val van dat kabinet van dat fonds resteerde (een deel van het geld was al door Christianne van der Wal uitgegeven zonder dat het fonds door de Eerste Kamer gekomen was), wilde BBB-Kamerlid Henk Vermeer niet overnemen. Hij was financieel onderhandelaar destijds tijdens de coalitiegesprekken. Voornaamste pijnpunt voor hem waren de voorwaarden die onder dit fonds lagen: deels gericht op de uitkoop van boeren.
(Overigens was niet alleen de BBB tegen dit stikstoffonds: ook partijen als PvdA, GroenLinks, Volt en SP stemden tegen.)
Bedragen opgeteld
Dat betekende niet dat landbouwminister Femke Wiersma vervolgens zonder geld zat. Voor de jaren 2026 tot en met 2030 was namelijk een budget van 5 miljard ingeboekt, plus vanaf 2026 nog eens 500 miljoen per jaar voor agrarisch natuurbeheer door boeren. Opgeteld was dat 7 miljard. Dat was nog niet alles: Wiersma’s voorganger, Christianne van der Wal, had kort ervoor ook al miljarden euro’s vastgelegd voor gebiedsprocessen in de provincies en meerdere uitkoopregelingen.
Het hernieuwde stikstoffonds bevat opnieuw 20 miljard euro. Bedacht moet wel worden dat het kabinet-Schoof niet budgetteerde voorbij 2030. Dat doet de nieuwe regering wel. Tot aan 2030 is ongeveer 9 miljard euro ingeboekt. De rest van het geld is voor ná 2030, dus als dit nieuwe kabinet er niet meer zit.
Werkelijk anders?
Het is moeilijk te bedenken wat dit nieuwe kabinet werkelijk anders gaat doen. Wel kan het zijn dat het nieuwe landsbestuur profiteert van het feit dat zowel de Europese Commissie als het kabinet-Schoof wetgeving voorbereid heeft om projecten gericht op de energietransitie te vrijwaren van de strenge stikstofwetgeving. Daarnaast had landbouwminister Wiersma op de planning staan om dit jaar de emissieplafonds bekend te maken waaraan boeren moeten gaan voldoen. Bovendien zou dit jaar de lang verwachte, extra beëindigingsregeling voor boeren van start gaan.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.