Warmte, staatssteun en DAEB: juridische handvatten voor gemeenten

De Wet collectieve warmte is begin december vorig jaar door de Eerste Kamer aangenomen. Gemeenten krijgen een centrale rol in de aanwijzing en exploitatie van warmtenetten. BNG wil gemeenten bijstaan in de transitie naar betaalbare niet-fossiele warmte. Hiertoe heeft BNG een memo laten ontwikkelen die overheden praktische en juridische handvatten biedt om investeringen in warmtenetten te ondersteunen en zo de energietransitie te versnellen met publieke financiering.

Financiering warmtenetten en staatssteun

Overal in Europa worden publieke warmtenetten gefinancierd onder garantie van overheden (doorgaans een gemeente). De garantstelling reduceert niet alleen de financieringslasten. Het geeft ook de mogelijkheid om een lange rentevaste lening te krijgen (> 30 jaar). Toch roept nadenken over gemeentelijke garanties in Nederland vaak de vraag op of dergelijke garanties niet leiden tot ongeoorloofde staatssteun. 

Duidelijkheid over warmtebedrijven en DAEB-activiteiten 

BNG en advocatenkantoor AKD hebben de punten in kaart gebracht die gemeenten en provincies helpen bij het bepalen onder welke voorwaarden een warmtekavel kan worden aangewezen als Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB). Deze memo biedt helderheid over het staatssteunkader en ondersteunt overheden bij het juridisch zorgvuldig vormgeven van hun rol in de warmtetransitie. Hieruit komt naar voren: 

1. Warmtebedrijven kunnen onder voorwaarden worden belast met een DAEB, waardoor publieke financiering en garanties toegestaan zijn.
2. Het Europese DAEB-vrijstellingsbesluit biedt ruimte voor compensatie bij activiteiten van algemeen belang.
3. Gemeentelijke garanties en borgstellingen kunnen worden toegepast mits het totale financiële voordeel zich beperkt tot gemiddeld EUR 20 mln. per jaar.
4. Bij investeringen in kapitaalgoederen mag de looptijd van een DAEB langer zijn dan 10 jaar, mits passend bij afschrijvingstermijnen (van de kapitaalgoederen).
5. Het memo verduidelijkt hoe deze regels praktisch kunnen worden toegepast, inclusief uitzonderingen en berekeningsmethoden.