‘Coalitie honoreert wensen vastgoedlobby’

Met extra regels verstevigden gemeenten de afgelopen jaren hun greep op de lokale woningmarkt. Het nieuwe kabinet wil daar een stokje voor steken, omdat er sneller moet worden gebouwd. Lokale woonwethouders zijn niet blij met de ingreep in hun bevoegdheden.

Opkoopbescherming

De regelgeving op de woningmarkt moet op turbostand aangepast, door een combinatie van beleidsvoornemens. Zo laat een wat omfloerste maar weinig aan de verbeelding overlatende passage in het coalitieakkoord zien: ‘De ruimte voor gemeenten voor een zelfbewoningsplicht en opkoopplicht wordt fors ingeperkt en gerichter gemaakt, de concrete invulling is hierbij afhankelijk van de evaluatie.’ Vermoedelijk is ‘opkoopplicht’ een verschrijving en wordt opkoopbescherming bedoeld. Al vóór 2027 wordt bekeken ‘op welke punten de Wet betaalbare huur kan worden geoptimaliseerd om het aanbod van huurwoningen op peil te houden.’

Ramkoers

De Woonbond is fel gekant tegen deze ingreep, waarmee het kabinet ‘op ramkoers’ ligt. Over de gewraakte zin zegt Maarten Wiedemeijer, senior beleidsmedewerker bij de belangenorganisatie en ook raadslid voor de PvdA in Haarlem: ‘Dit is echt iets meer dan een beleidsvoornemen om regels te schrappen. Gemeenten kunnen daardoor een kleiner deel van hun voorraad zelfbewoningsplicht opleggen. En voor commerciële verhuur ontstaat meer ruimte om met name woningen in het midden- en het hogere segment op te kopen.’

Buy-to-let

Daarmee komt volgens hem ook de andere beoogde beleidsmaatregel uit het coalitieakkoord in beeld: dat gemeenten geen beperkingen mogen opleggen voor ingrepen als woningsplitsing en optoppen. Grotere woningen worden dan omgezet naar kleinere eenheden om te verhuren. Wiedemeijer: ‘Die combinatie zorgt ervoor dat je veel meer buy-to-let terugkrijgt in de bestaande voorraad. Zeker als je daaraan koppelt dat de coalitie van plan is om tijdelijke contracten weer mogelijk te maken. Commerciële verhuurders zullen weer koopwoningen opkopen.’ De rekening wordt in de ogen van Wiedemeijer doorgeschoven naar huurders en woningzoekenden, die hogere huren, achterstallig onderhoud en langere wachttijden voor een betaalbare woning te wachten staat.

Verkoopgolf

Uit recente cijfers van het Kadaster blijkt dat het huizenbezit van investeerders onder het niveau van 2016 dook, het jaar waarin woonminister Stef Blok (VVD) de weg vrijmaakte voor beleggers, zowel particuliere als institutionele. Door een combinatie van landelijke en ­lokale maatregelen is nu een ommekeer zichtbaar. Beleggers dumpten vorig jaar ruim 65.000 huurwoningen, voor het overgrote deel gingen die naar woningzoekenden die er zelf gingen wonen. In de laatste drie maanden piekte die verkoopgolf van huurwoningen op een record­aantal van ruim bijna 21.000.

Correctie

‘Ik kan dat niet anders zien dan een correctie van de markt’, zegt de Utrechtse PvdA-wethouder Dennis de Vries, verantwoordelijk voor bouwen en wonen. ‘Maar het is wel belangrijk om het héle verhaal te vertellen en verder terug te kijken. In twaalf jaar, van 2012 tot 2024, is in Utrecht de voorraad particuliere huurwoningen gegroeid van 24.500 naar 41.000, meer dan in enig ander segment. Doordat het woonbeleid meer en meer aan de markt is gelaten en eigenlijk een winstmachine is geworden, zijn huurders – zeker die in de grote steden – enorm uitgeknepen.’

Vals frame

Hij noemt het een ‘vals frame’ dat de Wet betaalbare huur de woningbouw heeft gefrustreerd. De wet werkt volgens hem precies waarvoor zij bedoeld is. ‘Woningen die verkocht worden door verhuurders verdwijnen niet van de markt. Ze gaan naar koopstarters, die eindelijk ook een kans krijgen.’

Lobby

De Vries proeft een sterke lobby van particuliere verhuurders en vastgoedbelangen. ‘Hun geluid is goed doorgekomen richting de Tweede Kamer en de regering. Dat van mensen die wachten op een huis stukken minder. Dat zijn mijn inwoners. Ik zie het als mijn rol hún stem laten horen.’ De voornemens in het coalitie­akkoord ziet hij als ‘puur VVD-beleid’: ‘Ik denk echt niet dat aanscherping van de opkoopbescherming en van de zelf­bewoningsplicht gaat helpen om meer woningen gerealiseerd te krijgen.’

Lees het hele verhaal deze week in BB05 (inlog).