Infrastructuuruitdaging: kiezen in tijden van schaarste

Auteur kennisbijdrage: Peter Pansters, Senior Consultant Asset Management bij Arcadis.

Nederland staat aan de vooravond van een ongekende uitdaging: de grootste onderhouds- en vervangingsopgave voor infrastructuur ooit. We hebben grote opgaven in onder andere infrastructuur en defensie. Voor de uitvoering vissen alle partijen uit dezelfde vijver als het gaat om menscapaciteit, stikstofruimte en budget. Op alle niveaus: landelijk, provinciaal en gemeentelijk.

Door te blijven roepen dat er geld bij moet, lopen we vast. Het uitstellen van onderhoud zorgt dat de herstelkosten uiteindelijk omhoogschieten. Infrastructuur bezwijkt, sluiten en de kosten en benodigde middelen gaan vervolgens door het dak. Dit proces is helaas al gaande en versnelt als we doorgaan met het uitstellen van soms lastige keuzes.

Beperkte middelen

De middelen waarmee we onze infrastructuur beheren en onderhouden zijn beperkt. Door de schaarste op meerdere fronten moeten we duidelijke keuzes maken.

Stikstofruimte is schaars en doen we alsof die beperking wel meevalt. Zolang we dat niet expliciet erkennen, lopen projecten in de uitvoering vast. Tegelijkertijd zet het tekort aan technisch geschoold personeel de realisatie van infrastructuur onder druk. We kunnen wel blijven roepen dat er meer mensen bij moeten, maar in de praktijk lossen we het probleem niet op door simpelweg extra capaciteit te organiseren. De arbeidsmarkt geeft die ruimte niet. Daarbovenop komt dat we de infrastructuur zo veel mogelijk in bedrijf moeten houden. De transportbehoefte blijft groot, waardoor we weinig ruimte hebben om wegen, bruggen en sluizen tijdelijk af te sluiten voor onderhoud, vernieuwing of renovatie. En financieel gezien dekken de beschikbare budgetten lang niet alle risico’s af. We staan dus voor een keuze: we genereren extra geld, of we ondernemen daadwerkelijk actie door de schaarste te accepteren en daar consequent naar te handelen.

Pijnlijke keuzes

In plaats daarvan vermijden we vaak de pijnlijke keuzes. We willen niemand teleurstellen en we kijken weg van de consequenties, maar precies die houding verhindert dat we tijdig en doeltreffend inspelen op de uitdagingen waar onze infrastructuur mee te maken heeft.

Gelukkig beschikken we over stevig instrumentarium om wél scherpere keuzes te maken. In de afgelopen 25 jaar ontwikkelden en pasten we verschillende methodieken en tools toe die ons helpen om beslissingen beter te prioriteren en te onderbouwen binnen een context van schaarste. Met digitaliseringsmiddelen brengen we assets nauwkeurig in kaart en analyseren we hun invloed op de omgeving, zodat we gerichter prioriteren. Daarnaast meten, modelleren en voorspellen we het waardeverlies van assets. Ook zetten we tooling in om investeringsportfolio’s te prioriteren, waarbij we niet alleen naar geld kijken maar ook naar de belangen van de directe omgeving, wat de besluitvorming breder gedragen maakt. Ten slotte gebruiken we gamingprincipes om keuzes inzichtelijk te maken en het gesprek daarover te verbeteren; zo creëren we meer begrip, meer draagvlak en een sterker gevoel van urgentie, terwijl stakeholders actief betrokken blijven bij het besluitvormingsproces.

Deze instrumenten vormen gezamenlijk het fundament voor een toekomstbestendige aanpak van onze infrastructuur, waarbij schaarste niet langer het proces blokkeert, maar juist richting geeft aan het maken van weloverwogen keuzes.