PFAS-sanering kan veel goedkoper dan gedacht

Auteur kennisbijdrage: Wim Plaisier, EU PFAS Lead | Technical Director Remediation.

PFAS is een van de grootste milieuvraagstukken van dit moment. In Nederland komen we steeds vaker locaties tegen waar de concentraties zo hoog zijn dat snelle actie noodzakelijk is. In mijn werk zie ik dat we de problematiek steeds beter in beeld krijgen. Maar de vraag die opdrachtgevers mij het vaakst stellen is: hoe gaan we dit concreet en betaalbaar oplossen?

Strenge regels, maar geen eenvoudige oplossingen

De huidige wet- en regelgeving rondom PFAS is streng en dat is logisch, gezien de risico’s voor mens en milieu. Tegelijkertijd merk ik in de praktijk dat deze regels niet altijd aansluiten op wat technisch mogelijk is. Voor veel sterk verontreinigde grond lijkt reinigen geen optie en blijft storten de enige mogelijkheid. Dat is niet alleen duur, maar ook allesbehalve duurzaam. Nu de overheid heeft aangegeven de stortbelasting in de komende jaren sterk te verhogen, nemen deze kosten verder toe. Herontwikkelingen van verontreinigde locaties kunnen hierdoor enorm in het gedrang komen.

De techniek kan vaak meer dan we denken

Grondwassen (ook wel extractieve reiniging genoemd) is een goede optie voor met PFAS verontreinigde grond. Deze techniek wordt al decennia gebruikt voor grond die bijvoorbeeld met olie is verontreinigd. Wat mij opvalt is dat moderne reinigingstechnieken zoals grondwassen en hybride varianten daarop, steeds beter in staat zijn om PFAS uit grond te verwijderen.

In projecten zie ik dat:

• hogere concentraties technisch zeer goed te behandelen zijn en de grond tot onder de norm reinigen;
• hergebruik van gereinigde grond mogelijk blijft;
• en de hoeveelheid afval richting stort aanzienlijk kan worden beperkt.

Met andere woorden: de beperking zit vaak niet in wat technisch kan, maar in wat we binnen de huidige kaders mogen doen. De concentratie PFAS die gereinigd mag worden is namelijk door overheden voorgeschreven.

Haalbaarheidsonderzoek als brug tussen techniek en regelgeving

Daarom zetten mijn collega’s en ik steeds vaker in op haalbaarheidsonderzoek grondreiniging. Voor ons is dat dé manier om de discussie te verplaatsen van aannames naar feiten. In zo’n onderzoek testen we op laboratoriumschaal wat er daadwerkelijk mogelijk is. We kijken naar reinigingsrendementen, gedrag van verschillende PFAS-verbindingen en de kwaliteit van het eindproduct. 
Het resultaat? Concrete data waarmee je richting bevoegd gezag kunt aantonen wat werkt – en wat verantwoord is.

Praktijkervaring: het kan écht

In verschillende projecten hebben we laten zien dat grond met aanzienlijk hogere PFAS-gehalten dan de huidige innamegrenzen toch succesvol kan worden gereinigd. Door onze haalbaarheidsonderzoeken konden we bewerkstelligen dat grond die in principe gestort zou moeten worden, toch gereinigd mocht worden en na reiniging voldeed aan de hergebruiksnormen. Waarbij reinigingsrendementen zijn behaald die oplopen tot 99%.

Dat zijn inzichten die het speelveld veranderen. Niet theoretisch, maar in de praktijk.

Wat betekent dit voor opdrachtgevers?

Een haalbaarheidsonderzoek vraagt een investering aan de voorkant, maar levert vaak veel meer op:

• Meer ruimte voor maatwerk
  Met goed onderbouwde resultaten kun je in gesprek met de omgevingsdienst over hogere innamegrenzen, binnen verantwoorde kaders.
• Lagere kosten
  Als je meer grond kunt reinigen in plaats van storten, scheelt dat aanzienlijk in de kosten– zeker bij grotere volumes.
• Duurzamere aanpak
  Hergebruik van grond betekent minder afval en een lagere CO₂-footprint.
• Snellere voortgang van projecten
  Minder afhankelijkheid van schaarse en dure verwerkingsroutes helpt om projecten vlotter uit te voeren.

Tijd om techniek en beleid beter te verbinden

Wat ik in de praktijk zie, is dat we met haalbaarheidsonderzoeken een belangrijke brug slaan tussen wat kan en wat mag. Door beter gebruik te maken van praktijkdata en laboratoriumresultaten kunnen we samen met overheden toewerken naar een aanpak waarin veiligheid voorop blijft staan, maar ook ruimte ontstaat voor innovatie en opschaling. Dat is hard nodig. Want de PFAS-opgave is groot, en wachten tot alles volledig is uitgekristalliseerd is simpelweg geen optie.

Conclusie

PFAS vraagt om realistische, werkbare oplossingen. Haalbaarheidsonderzoek helpt om die oplossingen tastbaar te maken. Het laat zien wat er technisch mogelijk is en biedt de onderbouwing om daar verantwoord naar te handelen.

Mijn overtuiging is dat we daarmee niet alleen kosten kunnen besparen, maar vooral ook versnellen in het daadwerkelijk saneren van verontreinigde locaties. En uiteindelijk is dat waar het om draait: van probleem naar oplossing.