Een aansluitstop is af te wenden, zelfs zonder crisiswet

Auteur kennisbijdrage: Matthijs Sienot, Principal Consultant Energietransitie bij Arcadis.

Vanaf deze zomer dreigt er in de Flevopolder, Gelderland en Utrecht een aansluitstop voor kleinverbruikers. Concreet betekent dit dat het opleveren van nieuwe woningen blijft stilliggen en de groeiende groep Nederlanders die thuis een laadpaal wil, zal jarenlang geduld moeten hebben.

De landelijke Crisiswet Netcongestie is in de maak. Het Interprovinciaal Overleg Provincies luidt de noodklok over het stroomnet: het is twee voor twaalf. Op 21 april heeft staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei Jo-Annes de Bat het Arcadis-rapport: Vertrouwen in elkaar, sneller beslissen, anders omgaan met risico's, in ontvangst genomen uit handen van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). Over de conclusies van het rapport werden eerder ook al Kamervragen gesteld.

Het is belangrijk dat deze crisiswet er komt, zeker. Maar dat mag dat voor gemeenten en provincies eigenlijk geen excuus zijn om te wachten, versnellen kan nu al. Binnen het bestaande beleid valt er veel te winnen: zetten we lokale procedures slimmer in en organiseren we de projecten anders, dan kunnen we gewoon nu al meters maken.

Zonder hulp van nieuwe wetgeving

In opdracht van de NVDE onderzocht Arcadis 10 succesvolle praktijkvoorbeelden van energieprojecten voor opwekking, distributie en opslag. In deze projecten werd sneller geleverd, zelfs zonder dat er een wet voor werd aangepast. De conclusie is helder, versnellen tot wel 75% is nu al haalbaar. Niet door de regels aan te passen, maar door vanaf vandaag anders samen te werken.

Hoe ziet anders er dan uit?

Uit de 10 praktijkvoorbeelden haalden wij deze gedeelde succesfactoren:

1. Gezamenlijk urgentiebesef is onontbeerlijk. Teams die het probleem voelden en dat met elkaar deelden, kwamen sneller in beweging en durfden stappen te zetten.
2. Simultaan werken aan de oplossing en pragmatisch risico’s nemen. Door niet alles achter elkaar te doen, maar juist stappen parallel uit te voeren, win je veel tijd. Dat vraagt lef, want soms moet je iets besluiten met nog onvolledige informatie.
3. Betrek belanghebbenden vanaf het begin en hou ze tijdens de voortgang erbij. Wie pas in de bezwaarfase luistert, betaalt daar later de rekening voor. Vroeg samenwerken levert snelheid én kwaliteit.
4. Standaardiseren maakt het verschil. Met open standaarden, modulaire concepten en kopieerbare processen kan een volgend project wel tien keer sneller van de grond komen.

Snelle stroomnetuitbreiding in de praktijk

Onderstaande case-samenvattingen laten concreet zien hoeveel tijd je kunt winnen met een slimme aanpak voor stroomnetuitbreiding:

• Liander en Gemeente Amsterdam doorbraken met medewerking van Arcadis het silogedrag binnen en tussen de organisaties. Een vast team, elke 2 weken overleg, timeboxing, gezamenlijke planning en één onafhankelijke procesmanager reduceerde de doorlooptijd voor stations van 3-5 jaar, tot 1-2 jaar.
• Shell pakte de netaansluiting voor Hydrogen 1 op de Maasvlakte zelf op, binnen de strenge technische eisen van TenneT. Door verantwoordelijkheid te nemen en risico’s te dragen werd jaren vertraging van tafel geveegd.
• Enexis ontwikkelde in Noord-Nederland prefab-stroomverdeelstations. Dankzij standaardisatie, bouw in de fabriek en anders samenwerken met gemeenten, daalde de bouwtijd van 15 maanden naar 8 weken. Enexis wil nu 100 tot 120 nieuwe stations per jaar realiseren, waar het er eerder zo’n 10 waren.

Het is nu tijd om actie te nemen

Energie-infrastructuurprojecten duren nu 8-10 jaar, voornamelijk door overleg en besluitvorming. Dat kan anders: 2 jaar praten, 2 jaar bouwen. De praktijk bewijst dat het kan.

De crisiswet zal zeker helpen, maar hierop wachten is voor de meeste gemeenten en provincies niet de beste strategie. Ga nu aan de slag, voorkom een regionale aansluitstop en bevrijd kleingebruikers van jarenlange vertragingen.