Een nieuw model-APV-artikel helpt gemeenten om op te treden tegen nepagenten. De behoefte aan een dergelijk instrument is groot, vertelt de burgemeester van Bunnik, Ruud van Bennekom.
Nieuw APV-artikel moet nepagenten afschrikken
Gemeenten in Midden-Nederland zoeken naar manieren om het nepagenten en bankfraudeplegers moeilijk te maken.
Combinatie van online en offline criminaliteit
Dat online en offline criminaliteit dikwijls in elkaar overlopen, blijkt wel uit de geniepige manier waarop nepagenten te werk gaan. Zo werd een inwoner van Bunnik van haar kostbaarheden beroofd na een telefoontje dat zogenaamd afkomstig was van de politie. Omdat ze argwaan voelde tijdens het bezoek van de criminelen, wilde de vrouw haar zoon bellen, maar de nepagenten vertelden haar dat ze hem al op de hoogte hadden gebracht. Het feit dat ze zijn naam kenden, stelde haar – onterecht - gerust.
Het gaat vrijwel altijd om een professioneel netwerk, dat vaak gebruikmaakt van eerder gestolen gegevens om het vertrouwen te winnen.
‘De nepagent is geen schoffie dat aanbelt met een babbeltruc’, zegt burgemeester Van Bennekom van Bunnik. ‘Het gaat vrijwel altijd om een professioneel netwerk, dat vaak gebruikmaakt van eerder gestolen gegevens om het vertrouwen te winnen.’ De bendes zetten bijvoorbeeld spoofing in (het vervalsen van een e-mailadres of telefoonnummer) of ze gebruiken online aangeboden databestanden. ‘De gewetenloosheid waarmee dit soort daders te werk gaan doet altijd wat met me’, zegt Van Bennekom. De afgelopen weken bezocht hij meerdere inwoners van Bunnik die slachtoffer werden van nepagenten.
Bestuurlijke aanpak biedt mogelijkheden
Alleen al in het eerste kwartaal van 2026 kwamen er in de regio Midden-Nederland (Utrecht, Flevoland en de Gooi- en Vechtstreek) 361 meldingen van nepagenten binnen. Landelijk waren dat er in het eerste halfjaar van 2026 ruim 7200. De gevolgen van een dergelijke truc zijn groot: niet alleen raken mensen kostbare en vaak dierbare spullen kwijt, ook hun vertrouwen in instituties loopt een flinke knauw op. Met name ouderen zijn eerder geneigd om iemand in een politie-uniform te vertrouwen - jongeren zijn dan weer veel vaker slachtoffer van online oplichting. De schaamte achteraf is vrijwel altijd groot, wat slachtoffers ervan weerhoudt om anderen in hun netwerk te waarschuwen.
Gemeenten in Midden-Nederland willen meer kunnen doen om dergelijke fraude te kunnen aanpakken. De regionale bestuurlijke werkgroep digitale veiligheid en cybercrime liet via een pilot onderzoeken op welke manier gemeenten hiertegen het bestuurlijk instrumentarium kunnen inzetten. Uit de pilot bleek dat er mogelijkheden zijn voor een bestuurlijke aanpak op basis van de APV. In Leusden legde de burgemeester in februari 2026 al lasten onder dwangsom op aan nepagenten. Daarbij werd gebruikgemaakt van een bestaand APV-artikel met oorspronkelijk een ander doel. Inmiddels ligt er nieuw model-APV-artikel dat zich specifiek leent voor de bestrijding van nepagenten. ‘Bestaande artikelen, onder meer van Utrecht en Leusden, hebben betrekking op opdringend gedrag in de openbare ruimte’, licht Van Bennekom toe. ‘Wij denken dat je voor deze categorie een specifiek artikel nodig hebt, waar het gaat om het opdringerig of misleidend benaderen van vaak kwetsbare mensen.’
Over de inhoud van het nieuwe APV-artikel werd in een webinar met deskundigen snel overeenstemming bereikt. De tekst is bewust breed ingestoken. ‘Nu hebben we te maken met nepagenten, maar het gaat ook over bankhelpdeskfraude. En misschien staat er de volgende keer een nepdeurwaarder aan de deur.’
Welk effect verwacht u dat dit nieuwe APV-artikel zal hebben?
'We stellen een norm: wij accepteren dit niet. Ik hoop dat we massa kunnen creëren in gemeenten, minimaal in Midden-Nederland, maar ik hoor dat er ook elders veel belangstelling is. Je hoopt natuurlijk dat dit daders afschrikt.'
Niet voor online misleiding
De 36 gemeenten uit de provincies Utrecht, Flevoland en de Gooi- en Vechtstreek zijn inmiddels op de hoogte gesteld van het nieuwe APV-artikel. De hoop bestaat dat de VNG het artikel overneemt in het landelijk model-APV. Hoe meer gemeenten het artikel overnemen, hoe kleiner de kans op een waterbed-effect, waarbij de oplichters hun heil een gemeentegrens verderop zoeken. Van Bennekom: ‘Een waterbedeffect voorkom je door de dijken overal even hoog te laten zijn.’
Het nieuwe artikel richt zich specifiek op ‘het opdringerig of misleidend benaderen van personen op een openbare plaats of in een voor publiek toegankelijk gebouw en daarbij bijbehorend erf’. Oplichting die puur online plaatsvindt, valt er dus niet onder. Als burgemeester ziet Van Bennekom regelmatig gevolgen van allerhande online narigheid. Zo spreekt hij jongeren die zijn geconfronteerd met online zedendelicten. Voor dergelijke online criminaliteit is het bestuurlijke instrumentarium volgens hem echt te beperkt. ‘Ik weet dat ik ook namens collega’s spreek als ik zeg dat we daar best wel wat handvaten in willen hebben. Het probleem is: online is een wereld die ‘boven ons’ is. Je weet niet waar de gemeentegrenzen ophouden.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.