Wie zich als bestuurder uitspreekt, weet dat het mis kan gaan. Een ongelukkige quote staat in een mum van tijd online, een interview wordt uit zijn verband gerukt en op sociale media liggen de ongezouten meningen al klaar. Het is begrijpelijk dat veel wethouders, gedeputeerden en topambtenaren ervoor kiezen zo min mogelijk zichtbaar te zijn. Toch is die keuze riskanter dan ze lijkt.
Spreken is zilver, zwijg voor geen goud
Wie de verantwoordelijkheid van het ambt aanvaardt, aanvaardt ook de verantwoordelijkheid om zichtbaar te zijn.
Als persvoorlichter in het Europees Parlement adviseerde ik Europarlementariërs ook wel eens om een interview níet te doen. Soms weegt het risico op verkeerde beeldvorming zwaarder dan de winst. Maar dat is een bewuste keuze per moment, geen houding. Wat ik in vijftien jaar met leiders steeds vaker zie, is iets anders: verlammende voorzichtigheid. Bestuurders met een sterke visie die het podium stelselmatig mijden, uit angst om fouten te maken.
Wie zelf niet vertelt waar hij voor staat, laat dat over aan anderen
Ik noem dat reputatieangst, en de prijs ervan is hoog. Wie zelf niet vertelt waar hij voor staat, laat dat over aan anderen: de oppositie, de actiegroep, de anonieme reageerder. Het verhaal wordt hoe dan ook verteld; de vraag is alleen door wie en vanuit welke invalshoek. En breekt er een crisis uit, dan blijkt er geen krediet te zijn opgebouwd. Wie jarenlang onzichtbaar was, krijgt geen voordeel van de twijfel. Burgers kennen de bestuurder dan alleen van dat ene ongemakkelijke moment.
Daar komt bij dat het vertrouwen in de overheid onder druk staat. Vertrouwen ontstaat niet door beleidsnota's, maar door mensen. Een bestuurder die zelf uitlegt waarom een besluit is genomen, ook als het pijn doet, bouwt meer vertrouwen op dan het best geformuleerde persbericht.
Natuurlijk verdient de veiligheid van bestuurders serieuze aandacht. Bedreigingen en intimidatie zijn helaas reëel, en niemand hoeft zich daar bewust aan bloot te stellen. Maar zichtbaarheid is niet hetzelfde als overal iets van vinden. Het gaat om regie: weten waar je voor staat, welke podia ertoe doen en welke rol je inneemt. Een bestuurder hoeft geen opiniemaker te worden die zich in elk debat laat meeslepen. Hij of zij kan ook kiezen voor de rol van deskundige die uitlegt, of van verbinder die partijen bij elkaar brengt.
Spreken is zilver, zwijgen is goud, leren we van jongs af aan. Voor publieke bestuurders ligt dat anders. Daar kan zwijgen meer kosten dan het oplevert. Niet alleen de bestuurder zelf, maar ook de burgers hebben recht op een overheid met een gezicht. Wie de verantwoordelijkheid van het ambt aanvaardt, aanvaardt ook de verantwoordelijkheid om zichtbaar te zijn.
Angèl Nijskens is strategisch communicatieadviseur en oud-persvoorlichter in het Europees Parlement.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.