VNG-bestuur: mes in eigen organisatie én hogere contributie leden

Het bestuur van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil het miljoenengat in haar begroting dichten met een taakstelling voor de eigen organisatie én een contributieverhoging voor de leden.

Inhaalslag

De gemeentekoepel heeft in begrotingsjaar 2026 een structureel tekort van 4,1 miljoen euro. Dat is 12 procent van de contributiebegroting. Om dat dicht te lopen, zijn er drie scenario’s denkbaar: een extra contributieheffing voor gemeenten door die in één keer sterk te verhogen, een taakstelling voor het VNG-bureau of een combinatie van die twee varianten, waarmee de leden (eenmalig of enkele jaren) meer contributie afdragen terwijl de VNG voor het resterende deel structureel bezuinigt en daarmee taken afstoot. Het VNG-bestuur ziet dat verdelen van de pijn eigenlijk als enige serieuze optie, omdat het in haar ogen onwenselijk is om die inhaalslag geheel bij het VNG-bureau (taakstelling) of bij de leden (forse contributieverhoging) neer te leggen.

Lastige financiële positie

Gelet op het belang van continuering van de VNG-inzet op tal van beleidsdossiers en de lastige financiële positie van de gemeenten, acht het bestuur een combinatie van een taakstelling voor het VNG-bureau en een verhoging van de contributie noodzakelijk. Een voorstel daarvoor zal door het nieuwe bestuur aan de leden worden voorgelegd in de Algemene Ledenvergadering van juni 2027.

Staffel

Duidelijk is een substantiële contributieverlaging er in elk geval niet in zit, iets waar de gemeente Duiven tijdens de Algemene Ledenvergadering in juni om vroeg. Ook de introductie van een uniform contributietarief, waar de gemeente Bodegraven-Reeuwijk toen om verzocht, schiet het VNG-bestuur op basis van een voorlopige evaluatie van de huidige contributiesystematiek af. Nu wordt er met een staffel gewerkt, waarbij grote gemeenten minder per inwoner afdragen dan kleine gemeenten. Het hanteren van een uniform tarief zou leiden tot een zeer sterke contributieverhoging (oplopend tot 67 procent) voor een beperkt aantal grotere gemeenten en een kleine contributieverlaging voor een grote groep van kleinere gemeenten.

Stemverhouding

Hoe de bekostiging van de VNG-organisatie dan wel anders kan, moet een fundamentele evaluatie gaan uitwijzen. Daarvoor is volgens het bestuur tijd nodig, want onderdeel van die evaluatie is ook te kijken naar de bijdrage van gemeenten aan het Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). Dat fonds is sterk gegroeid in verhouding tot de reguliere contributie. En die GGU-afdracht geschiedt niet volgens een staffel, maar weer via een uniform tarief. Daarnaast moet in de evaluatie worden gekeken naar de statutaire stemverhoudingen in de Algemene Ledenvergadering, met daarbij de vraag of er geen discrepantie is ontstaan tussen de grondslag voor de contributieheffing en de stemverhoudingen binnen de vereniging. Gemeenten hebben 1 stem per 1.000 inwoners met een maximum van 75. Kijken naar ‘het grotere plaatje’ is volgens het VNG-bestuur tijd, temeer de contributieheffing via de huidige staffel sinds de invoering in 1966 niet meer is aangepast.

Nieuw bestuur

Het VNG-bestuur stelt de gemeenten voor tijdens de najaarsvergadering op 28 november te stemmen over het voorstel de huidige contributiesystematiek te handhaven. Verder verzoekt het bestuur fiat om zelf als huidige bestuur het traject voor de fundamentele evaluatie te starten en het nieuwe bestuur – na de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar – te vragen om in de Algemene Ledenvergadering van juni 2027 een voorstel te doen om het structurele begrotingstekort dat is ontstaan binnen de huidige contributiesystematiek terug te dringen. En vervolgens, na het ongedaan maken van het structurele begrotingstekort, het aan dat nieuwe bestuur te laten een voorstel te doen voor een nieuwe, meerjarige contributiesystematiek.