De gemeente Amsterdam is met de hakken over de sloot bij de goedkeuring van de jaarrekening. De interne accountant ACAM gaf een stevige correctietik, vanwege tekortkomingen in de financiële administratie.
Huisaccountant geeft Amsterdam stevige correctietik
Amsterdam: grondexploitatie en het facturatiesysteem blijven hoofdpijndossier.
De goedkeurende verklaring ging samen met zeer veel commentaar. De lijst met fouten en onzekerheden omvat maar liefst zestien pagina’s en stelt de gemeenteraad alleen met veel moeite in staat haar controlerende werk te doen en kaders te stellen, aldus ACAM.
‘Financiële hygiëne’
‘Afgelopen jaren hebben wij op verschillende momenten aandacht gevraagd voor het belang van financiële hygiëne en de kwaliteit van sturingsinformatie’, schrijft de interne auditdienst. ‘Hoewel er herhaaldelijk pogingen zijn gedaan om verbeteringen door te voeren, zijn structurele verbeteringen vooralsnog uitgebleven. De kern van onze bevindingen is dat de basis van het financieel beheer en de informatievoorziening onvoldoende op orde is. Structurele verbetering vraagt om scherpere kaders, consequente uitvoering en actief toezicht.’
Falend inkoopsysteem
Vooral het financiële systeem AFIS, de reserves en de grondexploitaties blijven kwetsbaar. AFIS (Amsterdam Financieel en Inkoop Systeem) vormt een echt hoofdpijndossier. Dit is een relatief nieuw financieel systeem, door de gemeente Amsterdam begin 2025 ingevoerd, om facturatieprocessen te verbeteren. De invoering werd een fiasco door een zeer moeizame invoering en technische problemen. Tienduizenden facturen bleven aanvankelijk te lang onbetaald. Handmatig moest veel herstelwerk uitgevoerd worden om alsnog te zorgen dat leveranciers, met name uit het midden- en kleinbedrijf, alsnog hun geld zagen.
Tot overmaat van ramp bleek in de zomer van 2025 ook nog eens dat door een fout in het systeem voor 21 miljoen euro aan facturen dubbel was betaald.
Rode vlaggen
De herstelkosten van de eerdere reparatie liepen hoog op, maar waren niet risicoloos. Medewerkers van de gemeente moesten daarop handmatig pleisters plakken, wat de kans op fouten, ongeautoriseerde toegang en procesverstoring vergrootte; rode vlaggen voor risico op fraude. ‘Als gevolg hiervan bestaat een verhoogd risico op functiescheidingsconflicten, ongeautoriseerde toegang en verstoring van kritieke processen.
Een voorbeeld van een verstoord proces is dat ruimere rechten zijn toegekend tijdens het wegwerken van grote achterstanden in het betalen van facturen. Om deze achterstanden in te lopen, zijn medewerkers met aanvullende rechten ingezet, die tijdelijk meer rechten en bevoegdheden kregen in AFIS dan hun functie normaal toelaat. Zo zijn als gevolg van achterstanden facturen versneld betaald; voor circa 5 miljoen euro aan betalingen is geen bewijs vastgelegd dat de geleverde prestaties intern zijn gecontroleerd. Desondanks kwam volgens ACAM uit de audit geen beeld naar voren dat de vermelde risico’s leidden tot materiële fouten.
Gezichtsverlies
Om uit de facturencrisis te komen moest Amsterdam het oude systeem Lias weer in gebruik nemen. Extra gezichtsverlies, want AFIS was nou juist ingevoerd om meer in- en overzicht te geven in de haperende financiële processen.
ACAM vond in totaal 67 miljoen euro aan ongecorrigeerde afwijkingen in de jaarrekening. Het merendeel betreft inkomsten en uitgaven die niet aan het juiste jaar werden toegeschreven. Ook toevoegingen en onttrekkingen aan reserves en voorzieningen werden voor ruim 16 miljoen euro onvoldoende onderbouwd, aldus het controleteam.
Bouw en ontwikkeling
Ook op de bouw- en ontwikkelprojecten had de accountant het nodige aan te merken. De voorziening voor verwachte verliezen steeg van 334,2 miljoen euro in 2024 naar 409,5 miljoen euro eind 2025. De kosten van het transformeren van gebouwen, bijvoorbeeld van kantoren naar woningen, werd vaak verkeerd ingeschat.
Verder blijft het Afval Energie Bedrijf (AEB) een zorgenkind voor de gemeente. Amsterdam wilde de afvalverwerker eerst van de hand doen, maar de verkoop mislukte. Het financiële risico voor de gemeente is fors opgelopen. Van 182 miljoen naar ruim 313 miljoen euro eind 2025.
Motie van treurnis
Het verschil tussen de oorspronkelijke gemeentelijke begroting en de jaarrekening bedraagt bijna 804 miljoen euro aan inkomsten en net geen 770 miljoen euro aan uitgaven.
Wethouder Hester van Buren (Financiën) kwam eerder politiek in de problemen door de problemen rond AFIS. Ze kreeg een motie van treurnis aan haar broek, maar door steun van de coalitiepartijen GroenLinks, PvdA en D66 kwam ze destijds met de schrik vrij. Voor de komende bestuursperiode maakt het niks meer uit, want op de laatste kandidatenlijst stond Van Buren enkel nog als lijstduwer.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.