Sociale veiligheid binnen gemeenten

Sociale veiligheid staat steeds hoger op de agenda van gemeenten. Organisaties besteden meer aandacht aan integriteit, ongewenst gedrag en een gezonde werkcultuur. Dat vraagt niet alleen om duidelijke regels, maar ook om professionals die medewerkers op een onafhankelijke manier kunnen ondersteunen. Daarom breidt Wyzer haar dienstverlening uit met een externe vertrouwenspersoon.

Mariska Schmidt, teammanager Sociaal Domein, zag die ontwikkeling al langer aankomen. Toen meerdere gemeenten bij Wyzer aanklopten met de vraag naar een externe vertrouwenspersoon, ontstond het idee om een eigen professional hiervoor op te leiden. Die professional werd Arda Thijssen.

Van klantvraag naar nieuwe dienstverlening

“Het begon eigenlijk heel praktisch,” vertelt Mariska. “We kregen meerdere aanvragen van gemeenten die op zoek waren naar een externe vertrouwenspersoon. Samen met recruiter Judith dacht ik meteen aan Arda. We kennen haar al langer en weten hoe sterk haar communicatieve vaardigheden zijn. We vroegen ons zelfs af of ze de certificering misschien al had.”

Hoewel Arda nog niet gecertificeerd was, reageerde zij direct enthousiast op het idee. “Mijn eerste reactie was: ‘Oh, leuk! Dat wil ik wel.’ Ik had er zelf nog nooit over nagedacht, maar hoe meer ik me erin verdiepte, hoe interessanter ik het vond.”

De vraag vanuit de markt én de kwaliteiten van Arda kwamen daarmee perfect samen. Wyzer investeerde in haar opleiding tot gecertificeerd externe vertrouwenspersoon.

De rol van een vertrouwenspersoon

Hoewel veel organisaties inmiddels een vertrouwenspersoon hebben, is niet altijd duidelijk wat die rol precies inhoudt. Een vertrouwenspersoon is nadrukkelijk géén mediator, coach of leidinggevende.

Arda legt uit: “Je bent vooral een luisterend oor. Je biedt iemand een veilige plek om zijn of haar verhaal te vertellen. Daarna bespreek je samen alle mogelijke oplossingsroutes. Uiteindelijk bepaalt de medewerker zelf welke stap hij of zij zet.”

Juist dat vraagt veel professionaliteit. Een vertrouwenspersoon oordeelt niet, doet geen waarheidsvinding en blijft volledig onafhankelijk. Ook als iemand emoties toont of een ingrijpende keuze overweegt, blijft de rol hetzelfde: ruimte geven, mogelijkheden verkennen en de regie bij de medewerker laten.

Vraagstukken waarmee medewerkers zich kunnen melden lopen sterk uiteen. Denk aan: ongewenst of grensoverschrijdend gedrag, integriteitskwesties en discriminatie.

Door in een vroeg stadium met iemand in gesprek te gaan, kunnen conflicten vaak worden voorkomen voordat ze escaleren.

Een groeiende behoefte binnen gemeenten

Volgens Mariska neemt de behoefte aan vertrouwenspersonen binnen gemeenten duidelijk toe. “De samenleving wordt steeds complexer. Mensen trekken eerder aan de bel als iets niet goed voelt. Dat is een positieve ontwikkeling, maar het betekent ook dat organisaties hier goed op moeten inspelen.”

Daarnaast spelen integriteit en sociale veiligheid een steeds grotere rol binnen de overheid. Gemeenten werken met publieke middelen en liggen daardoor voortdurend onder een vergrootglas. Medewerkers moeten veilig melding kunnen maken van situaties die niet integer voelen of waarin zij ongewenst gedrag ervaren.

Ook Arda ziet die ontwikkeling terug in gesprekken met gemeenten. “Gemeenten zijn actief bezig met beleid rondom ongewenst gedrag en zoeken intern én extern naar manieren om medewerkers beter te ondersteunen.”

Daar komt bij dat wet- en regelgeving zich verder ontwikkelt en werkgevers steeds nadrukkelijker worden gestimuleerd om een vertrouwenspersoon beschikbaar te stellen. Dat benadrukt het groeiende belang van sociale veiligheid op de werkvloer.

De meerwaarde van een externe vertrouwenspersoon

Veel organisaties beschikken al over een interne vertrouwenspersoon. Toch kiezen steeds meer gemeenten ervoor om daarnaast ook een externe vertrouwenspersoon beschikbaar te maken.

Dat heeft volgens Arda een belangrijke reden: onafhankelijkheid. “Een interne vertrouwenspersoon is vaak laagdrempelig, maar kan ook onderdeel zijn van dezelfde organisatie. Medewerkers kunnen zich dan afvragen wie iemand kent of welke belangen meespelen. Een externe vertrouwenspersoon staat volledig buiten de organisatie. Dat geeft veel mensen net wat meer vertrouwen om hun verhaal te delen.”

Die onafhankelijkheid maakt het eenvoudiger om gevoelige onderwerpen bespreekbaar te maken. Bovendien blijft alle informatie strikt vertrouwelijk.

Sociale veiligheid voorkomt escalatie

Volgens Mariska draait de inzet van een vertrouwenspersoon uiteindelijk om meer dan het oplossen van incidenten. “Door mensen vroegtijdig een plek te geven waar ze hun verhaal kwijt kunnen, voorkom je dat kleine problemen uitgroeien tot langdurige conflicten of zelfs ziekteverzuim.”

Ook Arda ziet dat als één van de belangrijkste effecten. “Als iemand erg emotioneel is, denkt diegene vaak in uitersten: ontslag nemen, aangifte doen of zich ziekmelden. Door eerst ruimte te geven aan het verhaal en vervolgens alle mogelijkheden rustig door te nemen, komt de ratio vaak weer terug. Daardoor kiezen mensen regelmatig voor minder ingrijpende oplossingen.”

Ruimte om je te ontwikkelen binnen Wyzer

De stap naar externe vertrouwenspersoon laat mooi zien hoe ontwikkeling binnen Wyzer ontstaat. De vraag vanuit gemeenten vormde de aanleiding, maar kreeg pas echt vorm doordat werkgever en medewerker samen kansen zagen.

Om externe vertrouwenspersoon te worden volgde Arda een intensief opleidingstraject van ongeveer drie maanden. Dat bestond uit vier opleidingsdagen, uitgebreide zelfstudie, theorie-examens en praktijkoefeningen met rollenspellen. De opleiding wordt afgesloten met een assessment waarin realistische praktijkcasussen worden nagebootst.

Voor Arda leverde de opleiding veel meer op dan alleen een certificering. “Ik voerde al veel gesprekken in mijn werk, maar deze opleiding heeft mijn gespreksvaardigheden echt verdiept. Ik ben me veel bewuster geworden van hoe je volledig neutraal blijft, hoe belangrijk het is om niet te oordelen en hoe je iemand zelf de regie laat houden.” Die ontwikkeling neemt ze dagelijks mee in haar opdrachten binnen gemeenten.

Tegelijkertijd laat haar verhaal zien dat groei niet alleen ontstaat door kansen die je krijgt, maar ook door kansen die je zelf pakt. “Je moet ontwikkeling ook zelf durven pakken,” zegt Arda. “Als je een idee hebt, bespreek het. Bij Wyzer is veel mogelijk, maar het is wel een samenwerking.”

Mariska onderschrijft dat volledig. “Wij denken graag mee over ontwikkelmogelijkheden, maar het mooiste is als medewerkers zelf ook initiatief nemen. Dan ontstaan juist dit soort kansen.”