Laat de regering ruiterlijk erkennen dat de bevolking geen kant op kan als Nederland wordt bestookt. Als ze in de troonrede een schuilruimteplan omarmt, kunnen gemeenten werk maken van hun verantwoordelijkheid inwoners te beschermen, vindt oud-burgemeester Paul Scholten.
Oproep oud-burgemeester Scholten: ‘Een schuilruimteplan, en wel nú!’
‘Waar kunnen we schuilen als de sirenes serieus gaan loeien?’, vraagt oud-burgemeester van Arnhem Paul Scholten (87) zich vertwijfeld af.
Onder de tafel
‘Waar kunnen we schuilen als de sirenes serieus gaan loeien?’, vraagt oud-burgemeester van Arnhem Paul Scholten (87) zich vertwijfeld af. Gaan we de kelder in, die de meesten niet hebben? Kruipen we met z’n allen onder een tafel of bureau als de drones en raketten ons om de oren vliegen? Want aan schuilkelders doen we in ons landje al járen niet meer.
Na de Koude Oorlog gingen de kelders over van het rijk naar de gemeenten, maar 35 jaar later hebben gemeenten geen idee wat ermee is gebeurd. Het rijk trouwens ook niet. Binnenlands Bestuur schreef er begin dit jaar over: ‘Schuilen in bunkers? Vergeet het maar.’ Schuilkelders spelen geen rol, had de toenmalige minister van Justitie Yeşilgöz en inmiddels minister van Defensie, twee jaar eerder al in een Kamerbrief geschreven.
Nationaal plan
En dat terwijl onze oosterburen tot 2029 tien miljard euro uittrekken voor civiele bescherming. Het parlement heeft gelukkig niet helemaal zitten slapen. Scholten: ‘De Tweede Kamer vroeg het kabinet vorig jaar juni in een motie van het Kamerlid Eerdmans om voor het einde van 2026 met de veiligheidsregio’s en gemeenten een nationaal schuilruimteplan te maken. Die stemming was allesbehalve kantje boord: van de 150 Kamerleden stemden er 142 voor. We zijn ruim een jaar verder en ik heb al die tijd niets gehoord over een nationaal plan in wording. Den Haag praat dezer dagen over de begroting voor volgend jaar; ik heb niets gehoord over de bescherming van de bevolking. Er wordt al veel te lang stommetje gespeeld.’
Defensiebegroting
Volgens Scholten is er alle reden om in allerijl met een nationaal schuilruimteplan te komen: ‘De oorlog in Oekraïne leert ons één ding: we hebben dringend schuilplaatsen nodig. Daarmee bedoel ik niet atoomschuilkelders. Ik was in het begin van de jaren ’90 als burgemeester van Arnhem op bezoek in Nagasaki en sindsdien ben ik er heilig van overtuigd dat je daar niets aan hebt. Gewone, stevige kelders en schuilplaatsen waar je een nacht in moet zitten, of misschien wel langer, hebben wel zin. Dat blijkt in Oekraïne iedere dag en nacht weer. Als het rijk dàt nou eens zou erkennen. Aanvaarden dat bij de defensie van Nederland naast extra militaire inspanningen ook civiele verdediging hoort. De investering in schuilgelegenheden zou betaald moeten worden uit de sterke stijging van de defensiebegroting. Want voor wie en van wie heb je dat budget eigenlijk?’
Niemand voelt zich volgens Scholten verantwoordelijk. Een wet die zegt dat er schuilkelders moeten zijn, is er ook niet. ‘Ministeries in Den Haag vechten om budget, maar niet om schuilkelders te financieren en te kunnen onderhouden voor de burgerbevolking. Hetzelfde geldt voor de gemeenten. Ze zouden vast wel willen, maar zijn blut.’ Daarom, zo gaat Scholten verder, ‘zou bij de algemene politieke beschouwingen later deze maand de principiële beslissing genomen moeten worden om een deel van het defensiebudget niet te bestemmen voor de krijgsmacht maar voor burgerbescherming.’
Arnhem
‘Ik ben van 1939 en heb de oorlog meegemaakt. Op mijn zesde had ik een onvergetelijke schuilkelderervaring. Boven de hoofden van mijn moeder, mijn zusjes en mijzelf vochten de Canadezen op ons evacuatie-adres in Wilp tegen de Duitsers. Ik weet niet wat er met ons was gebeurd zonder die schuilkelder. Na de oorlog hadden we de Koude Oorlog – de dreiging van de Sovjet-Unie, de kwetsbaarheid van de Noord-Duitse laagvlakte. Wie zegt dat nog iets? Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, het jaar waarin Castro op Cuba de macht greep en de Russen een Amerikaanse U2 neerhaalden, vervulde ik in 1959 en 1960 als reserveofficier mijn militaire dienstplicht. Ik ben me altijd bewust gebleven van de noodzaak om voorbereid te zijn op oorlogsdreiging. Voor wie de door de oorlog getekende stad Arnhem en haar inwoners twaalf jaar lang heeft mogen dienen, is dat haast vanzelfsprekend.’
Poetin
Scholten wijst op de oorlogsdreiging vanuit Rusland. ‘We hebben het niet over een hypothetisch gevaar, maar over een reëel gevaar. Amerika trekt zich terug en laat Europa in een kwetsbare positie achter. Een meedogenloze agressor als Poetin ruikt zijn kansen. Daarmee vertel ik niets nieuws. Daar houdt het kabinet ook rekening mee, en terecht. Ik vraag het kabinet daarbij niet alleen aan militairen te denken, maar ook aan de burgers van dit land. Niet alleen met folders en noodpakketten, maar ook met openbare schuilgelegenheden in dichtbevolkte delen van het land.’
Parkeergarages
Als de regering deze maand belooft te doen waar de Tweede Kamer vorig jaar al om vroeg (‘de troonrede is hét moment daarvoor’), dan ligt de bal wat Scholten betreft bij Binnenlandse Zaken en de gemeenten. ‘Als het rijk principieel financiering in het vooruitzicht stelt, dan kunnen gemeenten onmiddellijk inventariseren wat ze in huis hebben en wat in huis moet worden gehaald. Welke ondergrondse parkeergarages zijn geschikt? Welke kelders onder warenhuizen? Welke metrostations? En waar moeten nieuwe schuilplaatsen komen? In VNG-verband zou ook moeten worden bepaald aan welke eisen schuilplekken dienen te voldoen. Vervolgens kan ruwweg worden bepaald hoeveel geld nodig is om in Nederland voldoende schuilcentra te realiseren.’
Lees het volledige interview in Binnenlands Bestuur nr. 15 van deze week.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.