Het kabinet gaat de werkwijze van het Team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI) van de politie aanpassen. Dat schrijft minister David van Weel van Justitie en Veiligheid aan de Tweede Kamer. Over het TOOI waren zorgen na een kritisch rapport van de Autoriteit Persoonsgegevens. Die stelde dat het team veel uitgebreider informatie inzamelt over privépersonen dan op basis van de Politiewet zou mogen.
Van Weel: werkwijze inlichtingenteam politie wordt aangepast
De Autoriteit Persoonsgegevens constateerde eerder dat het politieteam TOOI zich niet altijd aan de wet hield.
TOOI is een onderdeel van de nationale politie dat in het geheim informatie verzamelt om vooraf ernstige verstoring van de openbare orde in te schatten. Het kan dan gaan om voetbalrellen, maar ook om klimaat- of anti-azc-demonstraties. Daarbij gebruiken de teams ook burgerinformanten. De politie gebruikt daarbij artikel 3 van de Politiewet als legitimatie voor dat onderzoekswerk. Maar volgens de AP gaat TOOI veel verder dan op basis van dat artikel zou mogen.
Landsadvocaat
De landsadvocaat stelt nu dat het mogelijk is om de werkwijze van het politieteam aan te passen, zodat deze wel ‘binnen de grenzen van artikel 3’ blijft, schrijft Van Weel nu aan de Tweede Kamer. Wel kan het gebeuren dat het team ‘onder bepaalde omstandigheden’ alsnog de grenzen van de politiewet kan overschrijden.
Het rapport van de landsadvocaat is geheim, omdat er informatie in staat over de werkwijze van de politie. Om diezelfde reden werd eerder ook al het advies van de AP niet openbaar, maar was er alleen een samenvattende brief van de privacywaakhond.
Scherpere toetsing
‘De politie heeft geconstateerd dat een scherpere en meer uniforme toetsing van de professionele standaarden binnen het TOOI noodzakelijk en wenselijk is,’ schrijft Van Weel aan de Kamer.
Hoe de werkwijze precies verandert, maakt Van Weel niet openbaar, schrijft hij aan de Kamer. Wel schrijft hij dat er onderscheid gemaakt zullen worden tussen vier categorieën personen, informanten, potentiele informanten, onderzoekssubjecten en andere betrokkenen. Voor elk van deze groepen worden afspraken gemaakt tussen de politie, het ministerie en de burgemeesters. Die laatste zijn als bevoegd gezag verantwoordelijk voor de politie-inzet in hun gemeenten.
De bedoeling is dat in 2027 een pilot wordt gestart met de nieuwe werkwijze. Daarbij wordt ook onderzocht of er informatie is die door de aangepaste werkwijze niet meer verkregen wordt, en wat dat betekent voor de politie en de burgemeesters. Mochten er grote hiaten vallen, schrijft Van Weel, dan kan het zijn dat er alsnog een wettelijke grondslag wordt opgesteld. ‘Daarbij moeten de grondrechten van burgers, waaronder het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, uiteraard in acht worden genomen.’
Gezagsrol
Van Weel schrijft ook dat de invulling van de gezagsrol door burgemeesters in de afgelopen jaren ‘verbeterd’ is. Vorige maand uitte burgemeester Anton Stapelkamp van Aalten in Binnenlands Bestuur nog zijn zorgen over de manier waarop burgemeesters verantwoordelijk zijn voor de werkzaamheden van het politieteam. Zo was het volgens hem niet altijd duidelijk welke burgemeester verantwoordelijk is voor het team. Die onduidelijkheid kan zich wreken, omdat de burgemeester verantwoording over eventuele maatregelen moet afleggen aan de gemeenteraad. Wat als die maatregelen gebaseerd blijken te zijn op informatie die TOOI onrechtmatig heeft verzameld? De zorgen werden niet door iedereen gedeeld. Burgemeester Sjors Fröhlich van Vijfheerenlanden liet al weten dat de gezagsrol in verschillende politieregio’s ‘adequaat wordt ingevuld’.
In alle politieregio’s zijn inmiddels adviescommissies ingesteld, schrijft Van Weel. De eerste ervaringen zijn positief, bleek uit een nulmeting begin dit jaar. Mocht de aangepaste werkwijze straks gevolgen hebben voor de gezagsrol van burgemeesters, dan worden er mogelijk nieuwe afspraken gemaakt, schrijft Van Weel.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.